Arsenic poisoning (အာဆင်းနစ်) အဆိပ်သင့်ခြင်း

4-3-2013 Facebook ကျေးဇးူပြုပြီး လက်ရှိ လူတွေကြောက်လန့်နေရတဲ့ အာဆင်းနစ် ခဲဆိပ်အကြောင်း သိပါရစေရှင့်။

၂ဝဝ၇ စစ်တမ်းတခုအရ နိုင်ငံပေါင်း ၇ဝ က လူပေါင်း ၁၃၇ သန်းမှာ အနည်းနဲ့အများ သောက်ရေကနေ အာဆင်းနစ် အဆိပ်သင့်တာ ခံနေကြရတယ်။ မြေအောက်ရေထဲမှာ ပါနေတာသောက်မိရာကနေ အဆိပ်သင့်တာက အများဆုံး ဖြစ်တယ်။

ချက်ချင်းဖြစ်တာမျိုးဆိုရင် ပါးစပ်ကေနေ သတ္တုနံ့ရနေမယ်။ တံတွေးများမယ်။ အမြိုရခက်မယ်။ ဒိနောက်မှာ ဝမ်းလျှောတာ၊ အန်တာနဲ့ ဆီးထဲသွေးပါတာတွေ ခံစားရမယ်။ ကြွက်ကားတွေနာမယ်၊ ဆံပင်ကျွတ်မယ်၊ ဗိုက်နာမယ်၊ ဆီးအရောင် မဲနေမယ်၊ ရေဓါတ်နည်းနေမယ်၊ နှလုံးခုန်မမှန်ဖြစ်မယ်၊ ခေါင်းမူးမယ်၊ စိတ်ကယောင်ခြောက်ခြားဖြစ်မယ်၊ ရှော့ခ် ရမယ်။ တက်နိုင်တယ်။ အရေပြား၊ အဆုပ်။ ကျောက်ကပ်နဲ့ အသဲတွေကိုလည်း ထိခိုက်စေမယ်။ နောက်ဆုံး သတိလစ်မယ်၊ သေဆုံးနိုင်တယ်။ ရုတ်တရက်အဆိပ်သင့်သူ အသက်မသေရင်တောင်မှ အာရုံကြောထိခိုက်တာ ခံရနိုင်တယ်။

နာတာရှည်ခံနေရသူတွေမှာ ဗီတာမင် (အေ) နည်းလို့ ကြက်မျက်သင့်တာဖြစ်မယ်။ အရေပြားမှာ အရောင်တွေ (မဲ၊ နီ) ပြောင်းမယ်။ အဖုအသီးလေးတွေထွက်မယ်။ လက်သည်းတွေမှာ (Mees' lines) အဖြူစဉ်းတွေဖြစ်လာမယ်။ အသဲနဲ့ ကျောက်ကပ်ထိခိုက်မယ်။ နာတာရှည်ကနေ တချို့မှာ ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဆီးအိမ်၊ ကျောက်ကပ်၊ အဆုပ် နဲ့ အရေပြားကင်ဆာတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။

လုပ်ငန်းခွင်ကနေဖြစ်စေတာတွေထဲမှာ မှန်စက်ရုံ၊ သံမပါတဲ့သတ္တုရောလုပ်ငန်း နဲ့ (အီလက်ထရောနစ် ဆီမီကွန်ဒတ်တာ) လူပ်ငန်းတွေလဲ ပါတယ်။ ကြေးနီနဲ့ ခဲအရည်ကျိုလုပ်ငန်း နဲ့ သစ်သားစက်ရုံလုပ်ငန်းတွေမှာ အလုပ်လုပ်ရသူတွေလဲ အဆိပ်သင့်ကြရတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးသုံး ပိုးသတ်ဆေးတွေထဲမှာ (အာဆင်းနစ်) ပါတာလည်းရှိတယ်။

လူတွေဟာ သောက်ရေနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်သာမကာ လေကနေလည်းရသလို အစားအသောက်ကနေလဲ အာဆင်းနစ်ဓါတ် ရနေကြတယ်။ အသား၊ ငါး နဲ့ ကြက်သားတွေကနေရတယ်။ ကြက်စာထဲမှာ (အင်တီဘိုင်အောတစ်) ဆေးတချို့ကြောင့် ရစေနိုင်တယ်။ ဝိုင် ချက်ဘို့ စိုက်တဲ့အခင်းမှာ အာဆင်းနစ်များနေရင် သောက်တဲ့ ဝိုင်ထဲမှာလဲ ပါနေမယ်။ ဆန် (တမင်း) ထဲမှာလဲ ပါနေနိုင်တယ်။

သွေးနဲ့ ဆီးကိုစစ်ရင် သိမယ်။ Rapid urine spot tests အမြန်ဆီးစမ်းနည်းတွေကို သုံးတာများတယ်။ > 50 micrograms/L ဆိုရင်များနေတာဖြစ်တယ်။ ရုတ်တရက်အဆိပ်သင့်သူဟာ ဒိထက် ၅ ဆ ကနေ အဆ ၁ဝဝ အထိ ရှိနိုင်တယ်။ အမေရိကားမှာ အလုပ်သမားတွေကို 35 µg/L total urinary arsenic သာရှိရမယ်လို့ ကန့်သတ်ထားတယ်။

WHO ကနေသတ်မှတ်ထားတာက သောက်ရေထဲမှာ အာဆင်းနစ် 0.01 mg/L (10ppb) ထက်မပိုစေရလို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေရှည်သောက်နေတဲ့ရေထဲမှာ 0.00017 mg/L (0.17ppb) လောက်သာရှိပေမဲ့ အဆိပ်သင့်တာခံစားရတယ်။

Treatment ဘယ်လိုကုသသလဲ

ရေများများနဲ့ဆေးကြော ပြစ်ပါ။ အစာလမ်းကနေ သွေးထဲစုပ်မဝင်စေအာင် Polyethelene glycol သုံးနိုင်တယ်။ လိုအပ်ရင် အောက်စီဂျင်၊ ဒရစ်၊ သွေးသွင်းပေးနိုင်တယ်။ တက်နေရင် တက်တာကိုကုရမယ်။ နာတာရှည် ရေကြောင့်ဖြစ်ရင် အဲဒီရေကို ကောင်းတာနဲ့ အစားထိုးပေးရမယ်။

• Chelation နည်းသုံးတယ်။ Dimercaprol နဲ့ Dimercaptosuccinic acid ဆေးတွေကိုသုံးတယ်။

• Potassium (ပိုတက်ဆီယမ်) ဆေးပေးရင် နှလုံးခုန်မမှန်တာကို သက်သာစေမယ်။

• ကြက်သွန်ဖြူကလည်း ကောင်းတယ်။ ဘင်္ဂလားဒက်မှာ ကြွက်တွေကို စမ်းသပ်လို့သိရတာဖြစ်တယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

၅-၄-၂ဝ၁၃