တိုင်းရင်းဆေး မေး+ဖြေ

( သန်ကောင်၊ တုတ်ကောင် ရောဂါ)

မိုးရာသီတွင် လှိုင်လှိုင်ပေါများ သီးပွင့်လာကြသော ရာသီစာများဖြစ်ကြသည့် ပိန္နဲသီး၊ သရက်သီး၊ မရမ်းသီး၊ ကနစိုးသီး စသည့် အအေးစာများနဲ့ အမှည့်လွန်စာများကို စားသင့်သည်ထက် ပိုမိုစားမိခြင်း၊ မိုးရေအထိများခြင်း၊ အအေးမိခြင်း၊ အစားအသောက်များ မသန့်ရှင်းခြင်း၊ အစာမကြေ လေပွခြင်း၊ မသန့်ရှင်း မစင်ကြယ်သော လက်များကြောင့် သန်ကောင်၊ တုတ်ကောင်များ စတင် အခြေစိုက်ရာအဖြစ်ကို ဖြစ်စေလေသည်။

(ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများ)

အသားအရေ ဖြူဖပ်ဖြူရော်ဖြစ်စေပြီး မျက်နှာဝါခြင်း၊ မျက်ကွင်းညိုတတ်ခြင်း၊ ဝမ်း၏အရောင်မှာ ဖြူဖွေးပြီး အစာမကြေဘဲ ဝမ်းခဏခဏ သွားလေ့ရှိခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ နာကျင်ပြီး ရောင်ရမ်းနေတတ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တဖြည်းဖြည်း ပိန်ချုံးလာစေခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်ပူလာကာ ရွှင်လန်းမှုမရှိတော့ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများကို ကလေးသူငယ်များတွင် စတင်တွေ့ရှိတတ်ကြပါတယ်။ ဒီလိုလက္ခဏာတွေက အများအားဖြင့် သန်ကောင် တုတ်ကောင်ရောဂါတွေနဲ့ ပတ်သက်တတ်ပါတယ်။

( ကန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာ ဦးစီးဌာန၊ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးများ ကုထုံး)

သန်ကောင်၊ တုတ်ကောင်တွေအတွက် ရိုးရာအိမ်သုံးဆေးနည်းတွေ အချို့ရှိတတ်ကြပါတယ်။ ဒီဆေးနည်းလေးတွေရဲ့ အကြောင်းကိုတော့ ဒီဆောင်းပါးမှာ ထည့်သွင်းမဖော်ပြတော့ဘဲ တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးနည်းတွေအကြောင်းကိုပဲ ဆက်လက်ပြီး ရေးသား တင်ပြပါမယ်။

ပထမဆုံးအသုံးပြုသင့်တဲ့ ဆေးနည်းတနည်းကို ဖော်ပြရမယ်ဆိုရင်တော့ တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးအမှတ်စဉ်(၂၅)၊ မတဲမြင့်မိုရ်ကုန်း ဆေးပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဆေးကိုတော့ ကလေးအတွက် ဆေးတခွက်စာပမာဏ တကြိမ်တိုက်ကျွေးရန် တပဲသားခန့်ကို တနေ့ကို သုံးကြိမ်အထိ တိုက်ကျွေးပေးနိုင်ပါတယ်။

ဒုတိယတိုက်ကျွေးပေးနိုင်တဲ့ တိုင်းရင်းဆေးခန်း ဆေးအမှတ်ကတော့(၃၅)ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးအမည်က ဇာတိဝင်္ဂ ဆေးပါပဲ။

ကလေးအတွက် ဆေးတကြိမ်စာ ဆေးတခွက်စာအနေနဲ့ ဆေးမှုန့်တပဲသားကို ရေနွေးပူပူကလေးနဲ့ တနေ့ကို သုံးကြိမ် တိုက်ကျွေးပေးနိုင်ပါတယ်။ ဆေးကိုတော့ သုံးရက်ဆက်တိုက် တိုက်ကျွေးရန် သတိထားပြီး ပြုစုကုသသင့်ပါတယ်။

ခုနစ်ပါးဆေးဝါးလေ တိုင်းရင်းဆေးခန်း ဆေးအမှတ်(၄၇)ကို ရွေးကြီးတရွေးမှ သုံးရွေးအထိ တိုက်ကျွေးပေးနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ပူကျစေရန် လိမ်းဆေးအနေနဲ့ ဒီခုနစ်ပါးဆေးဝါးလေကိုပဲ ဆေးတရွေးခန့်ကို သနပ်ခါးရည်ကျဲကျဲကလေးနဲ့ ဖျော်စပ်ပြီး လိမ်းပေးပါ။ စောင်ပါးပါးကလေးကို ခြုံစေပြီး လေလုံရာမှာ နေထိုင်စေသင့်ပါတယ်။

ကလေးအနေနဲ့ ကိုယ်ပူတတ်ခြင်း၊ အင်အားကုန်ခန်းချည့်နဲ့ခြင်း၊ သွေးဝမ်းသွားနေခြင်း စတဲ့ လက္ခဏာတွေ မရှိဘူးဆိုရင်တော့ သန်ချ-ဆေးကောင်းတလက်ကို ညွှန်ပြပေးပါမယ်။ ဒီနည်းကတော့ ပုတတ်စာဥကို အိမ်သုံးသကြားနဲ့ ရောစပ်၍ ဖြစ်စေ၊ သင်္ဘောသီးအစိမ်းကို ဆူးလေးတွေနဲ့ ဖောက်ထုတ်လို့ ထွက်ရှိလာတဲ့ အစေးဖြူလေးတွေနဲ့ဖြစ်စေ၊ ထန်းလျက်နဲ့ရောစပ်ပြီး တေ၍ ဆေးတရွေးမှ သုံးရွေးအထိ တိုက်ကျွေးပေးပါက သန်ကောင်တွေကို ကျဆင်းစေပါတယ်။

ကလေးချောင်းဆိုးပါက ချောင်းဆိုးရောဂါ ကုသဆေးအဖြစ် ကွမ်းရွက်ကို ထုထောင်း၍ ရသောအရည်ကို ဆေးတခွက်စာအဖြစ် ကလေးကို တိုက်ကျွေးရမှာက ဟင်းစားစတီးဇွန်း တဇွန်းထဲမှာ အိမ်သုံးဆား အနည်းငယ်ရောစပ်ပြီး တိုက်ကျွေးပေးပါ။ ကလေးငယ်ရင်တော့ လက်ဖက်စားဇွန်းတဇွန်း တိုက်ကျွေးပေး နိုင်ပါတယ်။ တနေ့ကို သုံးကြိမ် ဆေးကို ဆက်တိုက်နိုင်ပါတယ်။ လိုအပ်က ကလေးနှာပိတ်နေရင်တော့ ကုလား ရှိန်းခိုစစ်စစ် အနည်းငယ်ကို အုန်းဆီစစ်စစ်နဲ့ ဖျော်ပြီး ငယ်ထိပ်၊ နှာဝတို့ကို လိမ်းပေးပါ။ အုပ်ပေးပါ။ ကလေးအတွက်ကတော့ ဒီကုသနည်းနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်။

*********************************************************************

(အဆုတ်ပြွန်ရောဂါ ကုသနည်း)

ယခုလို မိုးရာသီမှာ အဆုတ်ပြွန်ရောင်တတ်တဲ့ ရောဂါတွေနဲ့လည်း ကြုံတွေ့တတ်ကြပါတယ်။ အချို့ဆိုရင် အဆုတ်အအေးမိတာတို့၊ ဝက်သက်ရောဂါတို့၊ ကြက်ညှာချောင်းဆိုးရောဂါတို့၊ တုပ်ကွေးရောဂါ တို့တွေကြောင့်လည်း အဆုတ်ကို ထိခိုက်ပြီး အဆုတ်ပြွန်ရောင်ရောဂါတွေ ရတတ်ပါတယ်။

(အဆုတ်ရောင်ရောဂါ လက္ခဏာများ)

ဒီလိုအဆုတ်ရောဂါရပြီဆိုရင်တော့ ထင်ရှားတဲ့လက္ခဏာတွေ ပြတတ်ပါတယ်။ နှာရည်ယိုတတ်ပါတယ်။ နှာစေးလာတတ်ပါတယ်။ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ချောင်းဆိုးလာတတ်ပါတယ်။ ရင်ကျပ်လာတတ်ပါတယ်။ အဓိကတော့ အသက်ရှူရှိုက်ရာမှာ လေသွင်းလေထုတ်ရာမှာ ခက်ခဲမှုတွေ တွေ့ကြုံရတတ်ပါတယ်။

(အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ကုထုံးဓာတ်စာ)

အစာလည်းဆေး၊ ဆေးလည်းအစာ ဆိုသကဲ့သို့ ဆေးဟင်းလျာအဖြစ် ဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။ ထိကရုံး(ရေ)ကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကန်စွန်းရွက်နဲ့ ကြော်စားပေးနိုင်ပါတယ်။ အဆုတ်ရောဂါအတွက် အစာအာဟာရကုထုံး ဖြစ်ပါတယ်။

သို့မဟုတ် ပုစွန်စာရွက်ကို ဝက်သားနဲ့ ကြော်စားပေးခြင်း၊ ဟင်းချက်စားပေးခြင်း၊ အကြော်ကို ရှောက်ချဉ်သီးရည်ညှစ်ပြီး စားပေးနိုင်ပါတယ်။ ရောဂါဖြစ်လာရင်တော့ ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်မယ့် အစားအစာတွေကို ရွေးချယ်စားသောက်တဲ့ အစားအစာနဲ့ ဆေးပညာကဏ္ဍမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွေ မြန်မာ့ရိုးရာဆေးပညာမှာ နှေးကွေးနေတာကို ပညာရှင်ကြီးတွေအနေနဲ့ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး တိုင်းရင်းဆေး ကဏ္ဍတွေ အတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်ကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။

(အဆုတ်ရောဂါ၊ အဆုတ်ပွရောဂါအတွက် အစာအာဟာရဓာတ်စာများ)

စားသုံးနည်းအညွှန်းကတော့ ပုစွန်စာရွက်ကို ငါးဥနဲ့ ကြော်စားပေးခြင်းအားဖြင့် အဆုတ်ရောင်ခြင်း၊ အဆုတ်ပွခြင်းအတွက် အစာအာဟာရ ကုထုံးဓာတ်စာအဖြစ် အသုံးဝင်ပါတယ်။

ဟင်းဂလာအယဉ်အပင်နဲ့ အရွက်တွေကို ငါးရှဉ့်ပနီသားနဲ့ ချက်စားလို့ရပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ်ရင် ဂေါ်ရခါးသီးကို ငါးရှဉ့်ဖြူသားနဲ့ ချက်စားပေးနိုင်သလို ကြော်စားပေးပါက အဆုတ်ကြီးထွားခြင်းကို လျော့နည်းစေပါတယ်။

(ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာဦးစီးဌာန၊ သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးမှ ထုတ်ဝေသော တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးနည်းနှင့် ကုသနည်းများ)

တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးအမှတ်စဉ် (၆) ဟလိဒ္ဒစုဏ္ဏဆေးမှုန့် ငါးကျပ်သား၊ တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးအမှတ်စဉ်(၁) လေမှပုတိက သလိပ်ပုပ်ပျောက်ဆေး ဆေးမှုန့် ငါးကျပ်သားကို အထက်ပါဆေးနှင့် ရောစပ်ထားပါ။ လူကြီး ဆေးတခွက်စာပမာဏ ဆေးမှုန် ၂-ကျပ်သား၊ ကလေး ဆေးမှုန့် ၁-ပဲသားကို ကွမ်းရွက်စိမ်းကို ထုထောင်း၍ ရရှိသောအရည်နဲ့ဖြစ်စေ၊ ရှောက်ချဉ်သီးညှစ်၍ ရရှိသော အရည်နြဲ့ဖစ်စေ သောက်ပေးနိုင်ပါတယ်။

ကွမ်းရွက်စိမ်းရည်နဲ့ သောက်မယ်ဆိုရင် ဟင်းစားစတီးဇွန်းတဇွန်းနဲ့ ဆေးမှုန့်ကို ရေးစပ်ပြီး တိုက်ကျွေးပေးရပါတယ်။ ဆေးကို တနေ့သုံးကြိမ်အထိ တိုက်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ရှောက်ချဉ်သီးညှစ်တဆ၊ ပျားရည်တဆနဲ့ ရောစပ်ပြီးတော့ ရရှိတဲ့အရည် ဟင်းစားစတီးဇွန်းတဇွန်းနဲ့ ဆေးမှုန့်တခွက်စာကို ရောစပ်ပြီးတော့ တိုက်ကျွေးနိုင်ပါတယ်။ ဆေးကို တနေ့သုံးကြိမ် တိုက်ကျွေးနိုင်ပါတယ်။

(ကစော့ခါးနှင့် မုရားကြီးရွက်ကုထုံး)

မုရားကြီးရွက်နဲ့ ကစော့ခါးပင်ဟာ လုတိုင်းလိုလို သိထားကြတဲ့ အပင်တွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအပင် နှစ်ပင်ကတော့ အဆုတ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ရောဂါတွေအတွက် ကမ္ဘာ့တိုင်းရင်းဆေးလောကမှာ အသုံးများတဲ့ အပင်တွေလည်း ဖြစ်ကြပါတယ်။ ဒီဆေးဖက်ဝင် အပင်နှစ်မျိုးစလုံးကို ဆေးဝါးဖော်စပ်နည်း စံချိန်စံညွှန်းနဲ့သာ အသုံးပြုနိုင်ကြမယ်ဆိုရင်တော့ အခြားဆေးပင်တွေကို သုံးစရာမလိုတော့ပါဘူး။

မုရားကြီးကိုပဲဖြစ်စေ၊ ကစော့ခါးရွက်ကိုပဲဖြစ်စေ ရှေ့ပိုင်းမှာ ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော ဆေးပြုတ်ရည်နည်း အတိုင်း အသုံးပြုပြီး ကုသနိုင်ပါတယ်။ ပြုတ်ဆေးရည်ဆိုရာမှာလည်း ဆေးဖက်ဝင်တပင်ကိုပဲ ပြုတ်သောက် ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ရရာအပင်တွေကို ပြုတ်သောက်နိုင်ပါတယ်။ လူကြီး ဆေးတခွက်စာ ပမာဏမှာ ဟင်းစားစတီးဇွန်းနဲ့ တဇွန်းဖြစ်ပြီး အိမ်သုံးသကြား အနည်းငယ်ကို ရောစပ်ပြီး တကြိမ် တိုက်ကျွေးနိုင်ပါတယ်။ ဒီဆေးကို နံနက်တကြိမ် နေ့လယ်တကြိမ် ညတကြိမ်စီ တိုက်ကျွေးနိုင်ပါတယ်။ ကလေးဆေးညွှန်းကတော့ ဟင်းစားစတီးဇွန်းနဲ့ ထက်ဝက်ဖြစ်ပြီး အထက်ပါ ဆေးတိုက်ကျွေးနိုင်တဲ့အတိုင်း တိုက်ကျွေးပေးပါ။ ပျောက်ကင်းလွယ်တဲ့ဆေးနည်းပါပဲ။

(မိုးရာသီတွင် အထူးဖြစ်လေ့ရှိသည့် ဝမ်းကိုက်ရောဂါ)

မိုးရာသီတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိကြတဲ့ ရောဂါတွေဇယားမှာ ဝမ်းကိုက်ရောဂါအကြောင်းလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဝမ်းကိုက်ရောဂါမှာလည်း ချွဲဝမ်းကိုက်ရောဂါနဲ့ သွေးဝမ်းကိုက် ဆိုပြီးတော့ တိုင်းရင်းဆေးပညာမှာ သတ်မှတ်ထားတာတွေ ရှိပါတယ်။ ယခုဆောင်းပါးမှာတော့ မိုးရာသီတွင် ဖြစ်ပွားတတ်တဲ့ ရောဂါအကြောင်းကို တင်ပြနေရတဲ့အချိန်လည်း ဖြစ်ပြန်၊ ရောဂါတွေကလည်း များပြားနဲ့ စာမျက်နှာအတွက် ချန်လှပ်ရေးသားနေရတဲ့ အကြောင်းတွေကြောင့် အကျယ်တဝင့်ဖော်ပြခြင်း မပြုနိုင်တာကို ခွင့်လွှတ်စေချင်ပါတယ်။ ဒီမဂ္ဂဇင်းမှာပဲ ရောဂါတမျိုးချင်းရဲ့ ရောဂါဖြစ်စဉ်၊ ရောဂါလက္ခဏာ၊ ရောဂါစစ်တမ်းနဲ့ ကုသနိုင်တဲ့ဆေးနည်းတွေ၊ စားသောက်ရမယ့် အစားအစာတွေ ထပ်မံ ရေးသားတင်ပြ ပါဦးမယ်။

စာရေးသူ ရေးသားထုတ်ဝေပြီး တိုင်းရင်းဆေးကျမ်းစာအုပ်(၅)အုပ်ထဲမှ အချို့တဝက်ကို ပြောက်ကျားစနစ်နဲ့ ရေးသားခဲ့တဲ့ စာအုပ်တွေထဲမှာ ဖတ်ရှုကုသနိုင်ပါတယ်။ ဒီမဂ္ဂဇင်းမှာတော့ တိုင်းရင်းဆေးပညာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အထူးဆောင်းပါးအဖြစ် ပြည့်စုံသည်ထက် ပိုမိုတိကျမှန်ကန်မှု ရရှိစေချင်တဲ့ စေတနာတွေနဲ့ မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာချုပ် ဦးအောင်မြတ်နဲ့ မဂ္ဂဇင်းအမှုဆောင်တွေရဲ့ တိုက်တွန်းအားပေးမှုကြောင့် အထူး ဦးစားပေးရေးသားပါကြောင်းကို ရိုးသားစွာ ဝန်ခံတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။

( ဝမ်းကိုက်ရောဂါ ကုထုံး)

ဤရောဂါသည် မိုးရာသီတွင် အဖြစ်များပါသည်။ အပူလွန်သော ဝမ်းမီးကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်းဆေးပညာတွင် ညွှန်ပြထားပါတယ်။ ကုထုံးဆေးချက်အရ အစာအာဟာရ ဓာတ်စာအဖြစ် ကုသနိုင်ပါပေတယ်။ အစာအာဟာရမှာ ပြောင်းဖူးမီးဖုတ်ကို စားပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းလွယ်စေပါတယ်။

သို့မဟုတ် ထားဝယ်မှိုင်းရွက်ကို သုပ်စားပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ်ရင် တို့မြှုပ်စရာအဖြစ်လည်း စားပေးနိုင်ပါတယ်။ ထားဝယ်မှိုင်းရွက်ကို ငါးမြွေထိုးခြောက်ကိုပြုတ်၍ သုပ်စားပေးနိုင်ပါတယ်။ ကျောက်ဖရုံသီးကို စားပေးခြင်းဖြင့်လည်း ပျောက်ကင်းသက်သာစေပါတယ်။

ပဲပြားစေ့၊ ပဲသီးကို ငါးခူဖြင့် ချက်စားပေးပါ။ ဒါမှမဟုတ်ရင် ငါးပနော်နဲ့ ပဲပြားသီး၊ ပဲပြားစေ့ကို ချက်စားပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါဝေဒနာကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။ သို့မဟုတ် အစာအာဟာရ ဓာတ်စာအနေနဲ့ ရဲယိုရွက်နဲ့ ဒန့်သလွန်ရွက်ရောစပ်ပြီး ကြော်စားပေးပါ။ နောက်တနည်းကတော့ သံပုရာသီးကို အလုံးလိုက်မှ ရရှိတဲ့ အသီးအရည်နဲ့ ငါးရှည့်ပနီသား ကြော်ပြီးသားကို ဖျန်းစားပေးပါ။

ဝမ်းကိုက်ရောဂါအတွက် အစာလည်းဆေး၊ ဆေးလည်းအစာ ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း တိုင်းရင်းဆေး သမားတော်ကြီးများမှ သတ်မှတ်ပေးထားတဲ့ အစာအာဟာရဓာတ်စာတွေ အကြောင်းကို ဆက်လက်တင်ပြ ပါဦးမယ်။ ဖတ်ရှုကြည့်ကြပါ။

၁။ ဟင်းဂလာယဉ်နဲ့ ငါးမြွေထိုးကို ချက်စားပေးပါက သွေးဝမ်းကိုက်ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်တဲ့

အစာအာဟာရကုထုံး ဓာတ်စာအဖြစ် အသုံးဝင်စေပါတယ်။

၂။ ကြက်ဆူရိုးနီကို ရေနွေးဖျော၍ ငါးမြွေထိုးကင်နဲ့ သုပ်စားပေးပါ။

၃။ ကြက်ဟင်း ခါးသီးကို ငါးရှဉ့်ပနီကင်ထွင်၍ ဆီးဖြူသီးနဲ့ ကြော်စားပါ။

၄။ ဆင်ခရမ်းသီးနဲ့ ငါးမြွေထိုးသားကို ချက်စားပေးပါက ဝမ်းကိုက်ရောဂါအတွက် ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည့် အစာအာဟာရ ဓာတ်စာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ ကြက်သွန်နီကို ထန်းလျက်ဖြင့် ကြော်စားပေးပါက အပျောက်မြန်ဆန်ပါသည်။

၆။ ကောက်ရိုးနွယ်ကို ငါးရံ့နဲ့ ချက်စားပေးပါက ဝမ်းကိုက်ရောဂါကို သက်သာပျောက်ကင်းစေနိုင်တယ်။ သို့မဟုတ် ငါးခူနဲ့ ကောက်ရိုးနွယ်ကို ချက်စားပေးပါ။ ပုစွန်တုပ်ကြီးနဲ့ ကောက်ရိုးနွယ်ကို ချက်စားပေးပါက ပျောက်ကင်းစေနိုင်တယ်။ ဒါမှမဟုတ်ရင် ကောက်ရိုးနွယ်ကို ငါးရှဉ့်ဖြူသားနဲ့ ချက်စားပေးပါက ဝမ်းကိုက်ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။

နောက်တနည်း---

၁။ ကင်းပွန်းချဉ်ရွက်ကို ငါးမြွေထိုးကင်နဲ့ ချက်စားပေးနိုင်ပါတယ်။

၂။ ငါးဖယ်နဲ့ ကင်ပွန်းချဉ်ကို ချက်စားပေးနိုင်ပါတယ်။

၃။ ငါးသလောက်နဲ့ ကင်ပွန်းချဉ်ကို ချက်စားပေးနိုင်ပါတယ်။

၄။ ကင်ပွန်းချဉ်ကို ငါးရှဉ့်ကင်နဲ့ ချက်စားပေးနိုင်သလို ကြော်လည်းစားနိုင်ပါတယ်။

၅။ ကင်ပွန်းချဉ်ကို ပုစွန်ကပ်နဲ့ ချက်စားပေးပါ။

၆။ ကျောက်ဖရုံသီးကို ငါးမြွေထိုးကင်နဲ့ ချက်စားပေးပါ။

၇။ ငါးမြွေထိုးကင်ကို ချင်းတက်ပါးပါးလှီးဖြတ်ပြီး ကြော်စားပေးပါ။

၈။ ငါးကင်နဲ့ ချင်းတက်ကို ကြော်စားပေးပါ။

၉။ ချဉ်ပေါင်ခါးနဲ့ဖြစ်စေ၊ ချဉ်ပေါင်ဖြူနဲ့ဖြစ်စေ၊ ချဉ်ပေါင်နီနဲ့ဖြစ်စေ၊ ပုစွန်ကို ချက်စားပေးပါက

သက်သာပျောက်ကင်းမှုကို မြန်ဆန်စေပါတယ်။

၁၀။ ငါးခူကို ချဉ်ပေါင်ခါးနဲ့ ဖြစ်စေ၊ ချဉ်ပေါင်ဖြူနဲ့ဖြစ်စေ၊ ချဉ်ပေါင်နီနဲ့ဖြစ်စေ ချက်စားပေးပါ။

ပျောက်ကင်းမှုကို မြန်ဆန်စေပါတယ်။

၁၁။ ငါးမြွေထိုးကို ခွေးတောက်ရွက်နဲ့ ပြုတ်၍ ကြော်စားပေးပါ။

ဤအစာအာဟာရ ဓာတ်စာများသည် ပိတ်ဝမ်းကိုက်ရောဂါ (ချွဲဝမ်းကိုက်ရောဂါ) သွေးဝမ်းကိုက်ရောဂါ တို့အတွက် ဆေးဟင်းလျာများ ဖြစ်ကြပါတယ်။

(သွေးဝမ်းကိုက်ရောဂါကုထုံး)

သွေးဝမ်းကိုက်ရောဂါ သို့တည်းမဟုတ်-အပူဝမ်းကိုက်ရောဂါသည် ရာသီဥတု၏ အပူဒဏ်၊ ကမ္မ၏အပူဒဏ်၊ အစာအာဟာရ၏ အပူဒဏ်များ စုဝေးကာ ငုပ်စေ၍ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း လောင်မြိုက်သဖြင့် သွေးဝမ်းကိုက်တတ်သည်။ ဤရောဂါဝေဒနာကို မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်းဆေးပညာအရ ဥဏှတေဇော လွန်ငုပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။ ဤရောဂါကုထုံးအတွက် သစ်သီးဝလံများဖြင့် ကုသနိုင်၏။ ယင်းကုထုံးမှာ မင်းကွတ်သီးခွံကိုပြုတ်၍ တိုက်ကျွေးခြင်းဖြင့် ရောဂါဝေဒနာကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်ပေသည်။

နောက်ထပ်ကုထုံးတရပ်မှာ သံပုရာရည်ကို အိမ်သုံးသကြား ချိုချိုနှင့်ရောစပ်ကာ တိုက်ကျွေးခြင်းဖြင့် ရောဂါဝေဒနာကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။

ဤရောဂါကုထုံးအတွက် အစာအာဟာရဓာတ်စာအနေနဲ့ ကုသမှုနည်းမှာ သလဲသီးဖျော်ရည်တွင် အိမ်သုံးသကြား ချိုချိုထည့်ပြီး တိုက်ကျွေးခြင်းဖြင့် ရောဂါဝေဒနာကို သက်သာပျောက်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။

(ပိတ်ဝမ်းကိုက် ရောဂါ)

စားသုံးနည်းအညွှန်း---

ထိကရုံးရွက်ကိုကြော်၍ ဖြစ်စေ၊ ချက်ပြုတ်၍ဖြစ်စေ၊ အစိမ်းအတိုင်း တို့မြှုပ်၍ဖြစ်စေ၊ ဟင်းချက်၍ဖြစ်စေ သို့တည်းမဟုတ်-အရွက်စိမ်းကို ထုထောင်း၍ ရရှိသောအရည်များကိုဖြစ်စေ သောက်စားပေးခြင်းဖြင့် ပိတ်ဝမ်းရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်ပါသည်။

သို့တည်းမဟုတ်-ထိကရုံး (ရေ)ကို ကြက်သွန်နိုင်နိုင်ဖြင့် ကြော်စားပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းနိုင်ပါတယ်။

၁။ ထမင်းခဲကို မီးဖုတ်၍ ရေနှင့်ဖျော်ပြီး အရည်ကို သောက်ပေးပါ။

၂။ ကြက်သားစွပ်ပြုတ်ရည်ကို သောက်ပေးပါ။

၃။ ကြက်သားပြုတ်ကြော်ကို စားပေးပါ။

၄။ ငှက်ပျောသီး ဖီးကြမ်းကို မီးဖုတ်ပြီးဖြစ်စေ၊ မီးကင်ပြီးဖြစ်စေ ကျွေးပေးနိုင်ပါတယ်။

( ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာဦးစီးဌာန၊ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးမှ ထုတ်ဝေသော တိုင်းရင်းဆေးထန်းသုံး ဆေးဝါးများ အမှတ်စဉ်အညွှန်း)

ဤရောဂါအတွက် တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး အမှတ်စဉ်(၈) သွေးဒူလာဆေးမှုန့် ငါးကျပ်သားနဲ့ တိုင်းရင်းဆေးခန်းသုံး ဆေးအမှတ်စဉ်(၂) လေမျိုး ၈၀-ဆေး ဆေးမှုန့် ငါးကျပ်သားကို အထက်ပါ ဆေးမှုန့်များနဲ့ သမစေရန် ရောနှောထားပါ။ လူကြီး ဆေးတခွက်စာ ပမာဏ တကြိမ် ဆေးမှုန့် ၂-ပဲသားကို ရေနွေးနဲ့တိုက်ပါ။ တနေ့ သုံးကြိမ် တိုက်ကျွေးနိုင်ပါတယ်။ ကလေးများအတွက် ဆေးတခွက်စာ ၁-ပဲသားကို အထက်ပါအညွှန်းအတိုင်း တိုက်ကျွေးကုသနိုင်ပါတယ်။

မိုးရာသီ၌ဖြစ်တတ်သော ရောဂါများအတွက် အတတ်နိုင်ဆုံး သုံးစွဲလွယ်ကူမည့် ကုသနည်းများကို စုံလင်စွာ ဖော်ပြ ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သင်နှင့် သင့်ပတ်ဝန်းကျင်များအတွက် တိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကုသမှု၊ ဇီဝိတဒါန ပြုလိုကြသူများအတွက် သင့်မိသားစု စာအုပ်စင်တွင် ဤမဂ္ဂဇင်းအား ထာဝရသိမ်းဆည်းထား စေခြင်းအားဖြင့် သင့်မိသားစုအတွက် ကုန်ကျမှုစရိတ် သက်သာစွာနှင့် ကျန်းမာစေခြင်း၊ အသက်ရှည် စေခြင်း၊ ရောဂါဘယကင်းစွာနှင့် ဘဝကို ရပ်တည်နိုင်သည့် အကျိုးကျေးဇူးကို မဟိဒ္ဓိမဂ္ဂဇင်းမှ ပေးဆပ်နိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြရင်းဖြင့်သာ။

ကျော်တင့်ဆွေ

(မဟိဒ္ဓိမဂ္ဂဇင်း ၂၀၀၈-စက်တင်ဘာလ)

စွန်ပလွံသီး၏ ကျန်းမာရေးစွမ်းပကား

စွန်ပလွံသီး အခြောက်ရော၊ လတ်လတ် ဆတ်ဆတ် စွန်ပလွံသီးမှာပါ အာဟာရဓာတ် အပြည့် ပါဝင် ပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးမှာ ကယ်လ်စီယမ်၊ ပရိုတင်း၊ ပိုတက်စီယမ်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ဖော့စ်ဖရပ်စ်၊ ဗီတာမင်အေ၊ ဖောလိတ်နဲ့ ကာဗိုဟိုက် ဒရိတ်တို့ အများအပြား ပါဝင်နေပါတယ်။ ငှက်ပျောသီးမှာ ပါတဲ့ ပိုတက်စီယမ်ထက် စွန်ပလွံ သီးမှာ ပိုမိုပါဝင်နေ ပါတယ်။ အမျှင်ဓာတ်၊ အဆီဓာတ်၊ ကိုလက် စထရောနဲ့ ဆိုဒီယမ်တွေလည်း ပါဝင်နေပါတယ်။

စွန်ပလွံသီး တွေမှာ ဖရက်တို့စ်၊ ဂလူးကို့စ်နဲ့ ဆူးခရို့စ်စတဲ့ သကြားဓာတ်တွေ ပါဝင်တာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို စွမ်းအင် ပေးစွမ်းနိုင် ပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးမှာ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှု၊ နှလုံးကြွက်သားတွေရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာ ကောင်းမွန်မှု တို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ မရှိမဖြစ် သတ္တုဓာတ်တွေ အများအပြား ပါဝင်နေ ပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးကို ပုံမှန် စားပေးတာက ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ပိုတက်စီယမ်ဓာတ်ကို ရရှိစေပြီး နာ့ဗ်ကြောစနစ်ကို ကျန်းမာ စေကာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဇီဝရုပ်ဖြစ်ပျက်မှုကို ဟန်ချက်ညီအောင် ထိန်းပေးနိုင်ပါတယ်။

စွန်ပလွံသီးမှာ ကယ်လ်စီယမ်နဲ့ မဂ္ဂနီဆီယမ်လည်း ပါဝင်တာကြောင့် အရိုးဖွံ့ဖြိုးမှုကို ကောင်းမွန်စေပြီး စွမ်းအင် တည်ဆောက်မှုကို အားကောင်း စေပါတယ်။ ဗီတာမင်အေနဲ့ ဗီတာမင်ဘီအုပ်စုလို အရေးကြီးတဲ့ ဗီတာမင်တွေ ပါဝင်တာကြောင့် ကူးစက်ပိုးတွေကို တွန်းလှန်နိုင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ကျန်းမာရေး ကောင်းစေပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးမှာ အသက်ရှင်သန်ရေး အတွက်အရေးပါတဲ့ အမိုင်နိုအက်စစ်တွေ ပါဝင်တာကြောင့် အစာကြေညက် စေပြီး အူတွေကို ကျန်းမာရေး ကောင်းစေပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးကို ပုံမှန်စားတာက ရောဂါပိုးမွှားတွေ ကြီးထွားမှု မဖြစ်အောင် တားဆီး ပေးနိုင်ပြီး အူထဲမှာ အကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယားတွေကို ရှင်သန်စေပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးမှာ ဝမ်းသွားစေတဲ့ အာနိသင် ရှိတာကြောင့် ဝမ်းချုပ်နေသူတွေ အတွက် ကောင်းကျိုး ရှိပါတယ်။ စွန်ပလွံသီးကို နွားနို့ပူပူထဲ ထည့်သောက်ရင် နွားနို့ရဲ့ အာဟာရတန်ဖိုးကို တိုးစေပါတယ်။ ချိုမြတဲ့ စွန်ပလွံသီးကို သကြား အစားထိုး သုံးနိုင်ပါတယ်။

ရေးသူ♥♥ ကိုဦး

ဆီးချို၊ သွေးချိုရောဂါအတွက် ပျားမြီးရွက်ပင် {Longevity Spinach (or)Longevity Greens for diabetes and high blood pressure}

ဆီးချို၊ သွေးချို (Dibetes)ရောဂါကုသရေးအတွက်တိုင်းရင်းဆေးဖြစ်တဲ့ ပျားမြီးရွက်အပင် (Bee Tail Plant) အကြောင်းသိမှတ်ဖွယ်...

(၁)။ ဆေးပင်အမည်= ပျားမြီးရွက်အပင် (Bee Tail Plant)

(၂)။ မူရင်း= ထိုင်ဝမ်

(၃)။ ပျံ့နှံ့မှု=မြန်မာ၊ထိုင်း၊ မလေးရှား၊စကာၤပူ၊အင်ဒိုနီးရှား၊

(၄)။ ထူးခြားမှု= ပင်ပျော့၊ နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။

     အရွက်သည် ပျားကိုယ်အနောက်ပိုင်းနဲ့တူပြီးအရွက်ဘေးတွင် အထစ်များပါဝင်သည်။

ရင့်သောအပင်များ၏ ပင်စည်သည် နီညိုရောင်ရှိသည်။

အရိုး၊ အလက်ကိုဖြတ်၍ မြေတွင်စိုက်ရုံဖြင့် ရှင်သန်သည်။

မျိုးပွားလွယ်သည်။

(၅)။ ကုသနည်း= ဦးစွာ သွေးချို၊ ဆီးချိုကို စစ်ဆေး တိုင်းတာရပါမည်။

(က) ပုံမှန် ထက်အနည်းငယ် တက်နေပါက တစ်နေ့လျှင် ပျားမြီးရွက် တစ်ရွက်အားရေသန့်သန့်နှင့်ဆေး၍ ဝါးစားရန်ဖြစ်သည်။စားပြီးနောက်တစ်နေ့တွင် ဆီးချို၊သွေးချိုကို ပြန်တိုင်းကြည့်ပါ။

( ပုံမှန်ဖြစ်သွားပါက ဆက်စားရန်မလိုပါ )

(ခ) ဆီးချို၊သွေးချိုသည် (၂၀၀)နှင့် (၃၆၀)ကြားရှိပါက နေ့စဉ် ပျားမြီးရွက် သုံးရွက်ကိုရေစင်စင်ဆေး၍ ဝါးစားရန်ဖြစ်သည်။စားပြီးနောက်တစ်နေ့တွင် ဆီးချို၊သွေးချိုကို ပြန်တိုင်းကြည့်ပါ။

( ပုံမှန်ဖြစ်သွားပါက ဆက်စားရန်မလိုပါ )

(ဂ) အကယ်၍ ဆီးချို၊သွေးချိုသည် (၄၆၀)ကျော်ထိ ဖြစ်နေပါက ပျားမြီးရွက် အစိမ်း (၆)မှ (၉)ရွက်ထိ

ရေသန့်သန့်ဖြင့်ဆေးပြီး ဝါးစားရန်ဖြစ်ပါသည်။စားပြီးနောက်တစ်နေ့တွင် ဆီးချို၊သွေးချိုကို ပြန်တိုင်းကြည့်ပါ။

( ပုံမှန်ဖြစ်သွားပါက ဆက်စားရန်မလိုပါ )

(ဃ) အကယ်၍ ဆီးချို၊သွေးချိုသည် ပျားမြီးရွက်စားများ၍ သွေးချိုကျဆင်းသွားပါကအချိုရည်တစ်ခုခုကို သောက်သုံးနိုင်သည်။မူလ (Normal Level) အခြေသို့ရောက်သွားသောအခါ အချိုရည် အစားအစာကို ခေတ္တရပ်ထားလိုက်ပါ။

(င) ဆီးချို၊သွေးချို ကြောင့် ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ်သူများသည်အထက်ပါ ပျားမြီးရွက်ကို စားခြင်းဖြင့်အဆင်ပြေနိုင်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။ဆီးချို၊သွေးချို ရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ ကျွန်တော် လက်လှမ်းမီသမျှ လေ့လာထားတာရှိပါသည်။ဆီးချို၊ သွေးချို ရောဂါဆိုတာ သွေးထဲမှာ သကြားဓာတ်(အချိုဓာတ်) လွန်ကဲများပြားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ရောဂါမျိုးဖြစ်ပါသည်။ အမျိုးသား အမျိုးသမီး မရွေး ဖြစ်နိုင်သည် ရောဂါဖြစ်ပါသည်။ မျိုးရိုးလိုက်၍ ဆီးချို၊သွေးချိုရောဂါ ဖြစ်နိုင်သလို ကိုယ်ခန္ဓာ ဝသူ၊ပိန်သူ၊ကြီးသူ၊ငယ်သူ ဖြစ်ပါစေ ၊အစားအသောက် အနေအအထိုင် မဆင်ခြင်ပါက ဆီးချို၊ သွေးချိုရောဂါ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သွေးဖောက်စစ်ဆေးလို့ ရောဂါမရှိပေမယ့်တစ်ချိန်ချိန်မှာ ဆီးချို၊သွေးချိုရောဂါ ရှိလာနိုင်ကြောင်းလည်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။

ဆီးချို၊သွေးချိုရှိလာလျှင် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါဖြစ်ဖို့ အခြေအနေ ပိုလာနိုင်ခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါခံ

ရှိနေသူသည် ဆီးချို၊သွေးချို ရောဂါ ရှိလာပါက လေဖြတ်နှုန်း ပိုများလာနိုင်ခြင်း ၊ဆီးချို၊ သွေးချို ရောဂါ

ကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သော ရောဂါများတွင် အနာများ ပေါက်ပွားလာနိုင်ခြင်း ၊ ထိုအနာများသည်လည်း

ပျောက်ခဲခြင်း ၊ ထိုပြင် နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါများစွာလည်း ဖြစ်လာနိုင်သည့် အပြင် အနေဆင်းရဲ အစား

ဆင်းရဲခြင်းများပါ ခံစားရတတ်ပါသည်။ဒါပေမယ့် ပျားမြီးရွက်ကို စနစ်တကျ စားသုံးမှီဝဲခြင်းဖြင့် ဆီးချို၊သွေးချိုရောဂါကို သက်သာပျောက်ကင်းအောင် ထိန်းသိမ်းထာနိုင်ကြောင်း တွေ့ရပါသည်။

ထို့အတူ ဆီးချို၊သွေးချိုရှိရာ ရောဂါဝေဒနာရှင် စားသုံးသူတိုင်း အတွက်လည်း ဆက်၍ နေ့စဉ် ၁...၂ ရွက်

စားသုံး၍ ရောဂါ ကို ထိန်းထား(control) လုပ်နိုင်သောကြောင့် အကျိုးထိရောက်မှုရှိနေကြောင်း သိရပါ

သည်။

ဆေးဖက်ဝင်ပျားမြီးရွက် နှင့် ဆေးဆောင်းပါးများ

စောငုဝါ

ဆေးစွမ်း စုံလင် မြန်မာ့ စပါးလင်

 မြက်မျိုးနွယ်ဝင် စပါးလင် သည် စပါးလင်မွှေးနှင့် ဟင်းစားစပါးလင် ဟု နှစ်မျိုး ရှိကြောင်း၊ စပါးလင်မွှေး သည် ဟင်းစားစပါးလင်ထက် ပို ၍ ရွက်ပြားကြီးကာ ပို၍ရှည်လျား ကြောင်း၊ အချို့သော စီးပွားရေးဈေး ကွက်များတွင် မျက်နှာပန်း လှ ဈေး ကွက်ဝင်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း တို့ကို လေ့လာ သိရှိရပါသည်။ နည်း ပညာများ ဘက်စုံတိုးတက် နေသော ယနေ့ခေတ်တွင် ကမ္ဘာ့ဆေးဝါးကုမ္ပ ဏီကြီးများသည် စပါးလင်ဆီကို စား ဆေး၊ သောက်ဆေး၊ လိမ်းဆေး တို့ ထုတ်လုပ် ရောင်းချလျက်ရှိကြလေ သည်။ စပါးလင်၏ အရွက်နှင့်အဆီ ကို တိုင်းရင်းဆေးဝါး များ ထုတ်လုပ် ရာတွင် လည်းကောင်း၊ ရောဂါကုသ ရာတွင် လည်းကောင်း၊ ပရဆေးအ ဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ အ နေဖြင့်မူ လူမျိုးပေါင်းစုံတို့၏ ဟင်း လျာ တွဲဖက်ချက်ပြုတ်ပစ္စည်းတစ်မျိုး အဖြစ် လူသုံးများ လှပေသည်။

မြန်မာ့ ဆေးကျမ်းဖွင့်ဆိုချက်အ ရ စပါးလင်သည် ဖန်၏။ ခါး၏။ နှ လုံး၊ လည်ချောင်းနှင့် ပတ်သက်သော ရောဂါများ၊ ကာလဝမ်း၊ သွေးအန်၊ ချောင်းဆိုး၊ သလိပ်တို့ကိုနိုင်၏။ လေ သလိပ်ကိုကြေစေ၏။ သွေးကို ကြည် စေ၏။ အစာကို ကြေစေ၏။ သည်း ခြေကို မျက်စေ၏။ အိန္ဒိယပရဆေး ကျမ်းကြီး တွင် စပါးလင်သည် ကလေး များအတွက် ဗိုက်နာ ပျောက်ဆေး အကောင်းဆုံးဟု ဆိုထား ၏။ အဖျား ရောဂါများအတွက် ချင်း၊ သကြားတို့ ရောစပ်၍ ချွေးထွက်စေရန် ပြုလုပ် ပေးရလေသည်။

စပါးလင်သည် အစာအိမ်၊ အူ သိမ်အူနုတစ်လျှောက် အလုပ်လုပ် သော ဆေးပင်ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းပိုင်း အစာလမ်းကြောင်းတွင် တည်ရှိသော အူအကာ၊ အမြှေးများ ကို အားပေးနိုင်သော အစွမ်းသတ္တိ ပြည့်စုံသောကြောင့် ရိုးရိုးဝမ်းနာခြင်း၊ လေပွ ဝမ်းနာခြင်း၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်း တို့အတွက် လွန် စွာထက်မြက်သည့် ဆေးတစ် မျိုးဖြစ် သည်။ အမြီးနှင့် ခေါင်းဖြတ်၍ရသော စပါးလင်ရွက် တစ်ဆကို ရေသုံးဆနှင့် ကျိုပြီး ထိုကျိုသည့် တစ်ဆ ကျန်ချိန် တွင် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်လေ သည်။ လူကြီးများ အတွက် ဟင်းစား စတီးဇွန်းတစ်ဇွန်းစာကို တစ်နေ့သုံး ကြိမ်နှင့် သုံးရက် ဆက်တိုက် သောက် ပေးပါက ဆီးရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်ခံစားရသော အသားဝါရော ဂါ အတွက် အကောင်းဆုံးဆေးတစ် လက်ဖြစ်၏။ ပဉ္စငါးပါး ပါဝင်သော စပါးလင်တစ်စည်းကို ရေစင်စင်ဆေး ပြီး ပြုတ်၍ ရရှိလာသော ပြုတ်ဆေး ရည်ကို ဆားမီးဖုတ်အနည်းငယ်ခတ် ၍ သောက်သုံးပါက နှာစေး၊ ချောင်း ဆိုးရောဂါ သက်သာ ပျောက်ကင်း စေပါသည်။ တစ်ဖန် စပါး လင်ရွက်၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ပူဒီနာနှင့်သကြားတို့ ကို ရောစပ်ပြုတ်ကာ ထိုပြုတ်ဆေး ရည်ကို သောက်ဆေး အဖြစ် သောက် သုံးပါက လေရောဂါ သက်သာစေ သည်။

ဒိုပါလာသကြားအနည်းငယ်ဝယ် ၍ စပါးလင်မွှေး ပဉ္စငါးပါးကိုကျို၍ တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ် သောက်ပေးပါက လည်ချောင်းနာနှင့် လည်ချောင်းတို့ အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆီးလမ်း ကြောင်းတွင် ဆီးပုပ်ခြင်း၊ ဆီးပူခြင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်း ကိုက်ခဲခြင်း၊ ဆီး အောင့်ခြင်း ဝေဒနာများ အတွက် ဆေးကောင်းတစ်လက် ဖြစ်သည်။ စပါးလင်သတ္တုရည် တွင် ဆီးဖြူကန့် မှုန့်အနည်းငယ်ထည့်ကာ ရက်ပေါင်း ၄၀ ကြာမျှ စိမ်ထားရမည်။ တစ်ဖန် နေပူတွင် လှန်းပါ။ အမှုန့်ထောင်း၍ ပုလင်းနှင့် ထည့်ထားပါ။ ဆေးညွှန်း အတိုင်း ကွမ်းယာတွင် ထည့်ကာစား ပေးပါက အစာမကြေ ရောဂါ၊ ခံတွင်း ပျက်ရောဂါ၊ အစာအိမ် တွင်း ပိုး နှောင့်ယှက်သောရောဂါများအတွက် အကောင်းဆုံး ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည် ဟု ဟိန္ဒူအာယုဗေဒ ဆေးကျမ်းက ဖော်ပြထား လေသည်။ စပါးလင်ရည် တွင် ငရုတ်ကောင်း အနည်းငယ်ရော စပ် အသုံးပြုပါက အမျိုးသမီးများ မီး ယပ်ဖြစ်ပေါ် စဉ် ကိုယ်လက် နာကျင် တောင့်တင်းခြင်း နှင့်ဆီးခုံနာကျင်ခြင်း များအတွက် အထူး သင့်လျော်လှ၏။ စပါးလင်ကို ထောင်းထု၍ အဝတ်နှင့် ထုပ်ပြီး ကြပ်ထုပ် ဆေးပြုလုပ်၍ ဖော ရောင်ခြင်း တို့တွင် လိမ်းဆေး အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း အိန္ဒိယ အာယု ဗေဒကျမ်းက ဖော်ပြ ထား၏။ ရုတ် တရက် ထိခိုက် ဒဏ်ရာများကြောင့် အကြောတင်း သွားပါက ဒဏ်ကြေ စေသော စပါးလင်ကြပ် ထုပ်နှင့် ပြု လုပ် ကုသ နိုင်လေသည်။ ထမင်းဖြူနှင့် အတူ စပါးလင်၏ ပဉ္စငါးပါးကို ထု ထောင်းကြိတ်၍ အဝတ် နှင့်ထုပ်ကာ ကြပ်ထုပ်ထိုး ပေးနိုင်ပါသည်။

စပါးလင်မှ မွှေးကြိုင်သော(VERVENA)အမည်ရှိ အဆီကို ပေါင်း ခံ ကိရိယာနှင့် ထုတ်ယူခြင်းဖြင့် စပါး လင်ဆီကို ရရှိနိုင်ပါသည်။ စပါးလင် ဆီသည် သွေးကိုကြွစေ၏။ လေတက် ခြင်းကို ကျဆင်း စေ၏။ ချွေးပြိုက် ပြိုက်ထွက် စေ၏။ အစာလမ်းကြောင်း ပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော ရောဂါများ၊ ဝမ်းဗိုက်ရစ်နာခြင်း၊ ဝမ်းထိုးနာခြင်း၊ ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း တို့ကို ကုသ နိုင်သည်။ စပါးလင်ဆီ သည် ခန္ဓာကိုယ် မကျန်းမာခြင်း အတွက် အတွင်း သောက်ဆေး အဖြစ် အသုံး ဝင်သကဲ့သို့ အပြင် လိမ်းဆေးအဖြစ် လည်း အသုံးဝင် လေသည်။ စပါးလင် ဆီသည် ပူနွေး စေသော သတ္တိများရှိ ရာ ၎င်းအဆီနှင့် နှမ်းဆီ ရောစပ်မှု သည် လင်နမင် နှင့် ပရုတ်ဆီများကဲ့ သို့ အကျိုး အာနိသင်ရရှိစေနိုင်၏။ ခါးနာခါး ကိုက်ခြင်း၊ အဆစ်အမြစ် နာကျင် ကိုက်ခဲခြင်း၊ အကြောဆွဲခြင်း၊ အကြောတုန်ခြင်းတို့အပြင် ပွေးနှင့်ဝဲ ရောဂါ တို့ကိုလည်း စပါးလင် ဆီလိမ်း ပေးခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်လေသည်။

အဆစ်ရောင် သောနေရာများ ကို နာနာပွတ်လိမ်း ပေးပါက သက် သာ စေသည်။ ငှက်ဖျား အဖြစ်များ သော ဒေသများတွင် အန္တရာယ်မှ ကာကွယ် နိုင်စေရန် စပါးလင် ဆီပါဝင် သော ဖယောင်းလိမ်း ဆေးကို ခြင် ကိုက် ခံရသော နေရာတို့ကို လိမ်းပေး ခြင်းဖြင့် ကာကွယ် နိုင်လေသည်။ နှမ်း ဆီ သို့မဟုတ် အုန်းဆီ နှင့် စပါးလင် ဆီကို ရောစပ်ကာ လိမ်းဆေး အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။ လေဖြတ် ရောဂါ၊ လေငန်းရောဂါ၊ ကြွက်တက် ရောဂါတို့ကို ဆေးလိမ်း ပေးပြီး နှိပ် နယ်ပေးခြင်းဖြင့် ကုသပေးနိုင်၏။ ကလေးများ သန်ထိုးပါက ဝမ်းဗိုက် ကို ထို အဆီလိမ်းပေးပြီး အဝတ်နှင့် ပတ်ထား ပေးပါက သက်သာ ပျောက် ကင်းသွား လေသည်။ စပါးလင်ဆီနှင့် အုန်းဆီ စစ်စစ်တို့ကို ရောစပ်၍ ဦးရေ ပြားအတွင်း စိမ့်ဝင်သွားအောင် လိမ်း ပေးခြင်းဖြင့် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းအား အကောင်းဆုံး ကုသပေးနိုင်ပါသည်။

ဖော်ပြပါ နည်းလမ်း အသွယ် သွယ် အသုံးဝင်သော စပါးလင်နှင့် စပါးလင်ဆီ တို့သည် တန်ဖိုး စရိတ် လည်းနည်း၊ ရောဂါ ပျောက်ကင်းမှု တွင်လည်း ကျေးဇူးကြီးမား လှပါသ ဖြင့် မြန်မာ့ ရေမြေမှာ လွယ်လင့်တ ကူ တွေ့ ရှိရယူနိုင်သော စပါးလင် အသုံးဝင်နည်းတို့ကို ကျန်းမာရေးအ တွက် ယနေ့မှစ၍အသုံးပြုနိုင်ကြပါ စေဟု တိုက်တွန်း လိုက်ရပါတော့ သည်။

ကိုးကား

ရောဂါကုသနည်း တိုင်းရင်းဆေးဝါးများ (ကျော်တင့်ဆွေ)

စိတ်ကျရောဂါ (Depression )

စိတ်ကျရောဂါ ( Depression ) သည် ဘယ်လိုလူမျိုးတွေမှာဖြစ်နိုင်ပါသလဲလို့မေးလာနိုင်စရာရှိပါတယ် ၊ သုတေသနပညာရှင်တွေ ၊ လူတန်းစားအလွှာပေါင်းစုံ ၊ အောင်မြင်ခြင်းရရှိသူတွေ ရှုံးနိမ်းခြင်းကျဆုံးခြင်းဖြစ်သည့်လူတွေ နောက်ဆုံးကုန်ကုန်ပြောရရင် လူသားများဖြစ်သောလူသားတိုင်းဖြစ်နိုင်သည့် ရောဂါတမျိုးဘဲဖြစ်ပါတယ် ။

ဒီလိုစိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသောသူများတွင်လည်းတခြားရောဂါများလည်းရှိနေနိုင်ပါသည် ။ စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပွားနေပြီးလို့သတ်မှတ်ထားသည့်ကိုတော့ စိတ်ပျက်ဖွယ် လည်းမဟုတ်ပါဘူးစိတ်ကျရောဂါသည် ကုသခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်သောရောဂါတစ်မျိုးလည်း ဖြစ်ပါသည် ။ ကမ္ဘာ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ လေ့လာထာသောအစီရင်ခံစာအရထုတ်ဖော်တင်ပြထားသည်မှာလူ ၂၀ တွင် တစ်ယောက်သည် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပွားစေသည်ဟုထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည် ။

စိတ်ကျရောဂါ ရဲ့လက္ခဏာတွေ အများကြီးရှိသည့်ထဲ့မှာလူတိုင်းသိနားလည်နိုင်သည့် အချက်တွေကိုတင်ပြရမယ်ဆိုရင် မိမိသည့် အလိုလိုနေရင်းမောပန်းနေမယ် အာရုံစိုက်ခြင်းတွေ နည်းပါးလာပြီးတော့ အာရုံစိုက်မှုတွေ ခက်ခဲနေလာမယ် စိတ်ခံစားချက်တွေကမအီမလည်ကြီးတွေ ဖြစ်နေမယ် အလိုလိုနေရင်းနဲ့လည်းစိတ်တိုနေတတ်တယ် ဘာလုပ်လုပ် မဖြစ်တော့ပါဘူးကွာဆိုသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွေမှာလည်းစိတ်ဓာတ်တွေ ကျဆင်းနေမယ် ဒါတွေဟာစိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်းရဲ့လက္ခဏာတွေဘဲဖြစ်ပါတော့သည် ။

စိတ်ကျရောဂါ ကြောင့် လူတစ်ယောက်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကိုထိခိုက်စေပါသည် နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် အဆိုးဆုံးမှာခံစားလာမိသောစိတ်ကျရောဂါကြောင့် မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်မှု ( Suicide ) ကို ဖြစ်ပွားလာစေနိုင်ပါသည် ။

အသက်ပိုင်းခြားအလိုက်ကတော့ ယနေ့လူငယ်များ နှင့် လူလတ်ပိုင်းတွေ ပိုများပြားလာကြောင့်တွေ့ရှိနေရပေသည် ။အသက်ကြီးရင့်သည့် အပိုင်းတွင် ရာခိုင်နှုန်းနည်းပါးကြောင်းလည်းလေ့လာတွေ့ရှိပါသည် ။

အာရှဒေသများဖြစ်သောစင်္ကာပူနိုင်ငံ ၊ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်များကပင် သေကြောင့်ကြံစည်မှု့သည် ခေတ်စားသလို့ဖြစ်ခဲ့ဘူးပါသည် ။

ကမ္ဘာ့ကြီးအပေါ်တွင် လူသားအားလုံးအနေနဲ့ ပြောပြရရင် မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်မှု ကြောင့် နှစ်စဉ်လူဦးရေတစ်ဘီလီယံသည် ဝမ်းနည်းကြေကွဲစွာအဖြစ်များနဲ့ သေဆုံးနေကြရပါသည် ။ တနည်းအားဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်းကြံစည်မှုကြောင့် နေ့စဉ် လူသုံးထောင် လောက်သေဆုံးနေကြရပါသည် ။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သူသည့် အကြိမ် ၂၀ အထက် သေကြောင်းကြံစည်ကြကြောင်းစာတမ်းများသိတင်းများထုတ်ပြန်ချက်များအရသိရှိရပါသည် ။

အမျိုးသမီးများသည် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု့ အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့ပြိးဆင်းရဲခြင်း ၊ လှပမှု့ကိုရှေ့တန်းတင်မိခြင်း ၊ ပညာရေးအဆင့်အတန်းနိမ့်ကျခြင်း ၊ မျိုးရိုးရှိခြင်း ၊ လိင်အကြမ်းဖက်မှု့ပြုမှုခံစားရခြင်း ၊ အချစ်ရေးကိစ္စများ ၊ အိမ်ထောင်ကွဲခြင်း ၊ နာတာရှည်ရောဂါများခံစားရခြင်းတို့သည် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများသောအခြေအနေအရပ်ရပ်များ ဖြစ်ပါသည် ။

စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ပွားသူတွက် ကူညီနိုင်သောနည်းလမ်းများမှာ -

စကားပြောပြောပေးခြင်း ၊ ပြောဖြစ်သည့် အကြောင်းများကိုဂရုတစိုက် နားစိုက်ထောင်ပေးခြင်း ၊ ဘာသာရေးအသိများကိုတဖြေးဖြေးခြင်းသိရှိနားလည်အောင် လေးလေးနက်နက် အသိပေးပြောပြပေးခြင်း ၊ စိတ်ရောဂါအတွက် ဆေးဝါးကုသမှု ပြုလုပ်ပေးခြင်း ၊ ကုသခြင်းအတွက် လိုအပ်သောအကူအညီများထောက်ပံ့ပေးစေခြင်း ၊ မိမိကိုယ်ကိုသေကြောင်း ကြံစည်မှု၏ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများကိုသိရှိအောင် လေ့လာခြင်း ၊ နေ့စဉ်နေတိုင်းသူ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကိုဝင်ရောက်အကုူအညီပေးပေးခြင်းနှင့် ပုံမှန်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များကိုလုပ်ဆောင်နိုင်အောင် လုပ်ပေးနိုင်အောင် များစွာကူညီပေးခြင်းတို့ဖြစ်ပါသည် ။

ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ….စိတ်ကျရောဂါသည် ပြည့်သူကျန်းမာရေး ပြဿနာတရပ် …..အနေဖြင့် ရောက်ရှိလာနေခြင်းကြောင့် လူတိုင်းလူတိုင်းအနေဖြင့် စိတ်ကျရောဂါ အကြောင်းသိရှိအောင် လေ့လာခြင်း ဖြင့် ထိုစိတ်ကျရောဂါရှိကို … “ စိတ်ကျရောဂါ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအရေးကြီးဆုံးအချိန် ” ( Depression : A Global Crisis ) ဆောင်ပုဒ်လေးအတိုင်း …လူသားများအားလုံးပူးပေါင်းပါဝင်ပြီးအသက်ရာကျော်ရှည်ပါစေရန် ……..

Mg Mandalay — withAye Kyithar.

ခါးနာသောသူများအတွက် အလွယ်ဆုံးကုသနည်း

အခုနည်းကတော့ သဘောၤရွက်ပါဘဲဗျာလွယ်ကူပါတယ်၊ သင်္ဘောရွက်စိမ်းတစ်ရွက်ကိုညအိပ်ခါနီးကျောဘက်အင်္ကျီ အတွင်းကအသားပေါ်မှာကပ်ထားပြီးအိပ်ရမယ်။ ပက်လက်လှဲပြီးညအိပ်ပါ။ ခါးထဲကအပူအခိုးတွေ ကိုသင်္ဘောရွက်ကစုပ်ယူပါတယ်။ ကပ်ထားခိုက်မှာစပ်ရှိန်းရှိန်းခံစားရပါမယ်။ အဲဒီလိုနေ့စဉ် ရက်ဆက် မပျက်မကွက် လုပ်ရပါတယ်။

နောက်ပြီးခါးလေ့ကျင့်ခန်းကိုလည်းလုပ်ရပါမယ်။ လုပ.်ပုံကတော့ မတ်တပ်ရပ်နေပြီးခါးကိုရှေ့အနည်းငယ် ကိုင်းပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကိုခါးမှစ၍ ဆန်ကောဝိုင်းသလို လှည့်ပတ်ပေးရပါမယ်။ ဘယ်ပြန်ညာပြန် (၁၀)ကြိမ်လောက် အလိုက်သင့် သက်သက်သာသာလှည့်ဝိုက်ပေးရပါမယ်။ အဲဒီလိုလုပ်တော့ ခါးရိုး၊ ခါးဆစ်ကအကြောအရွက်တွေ ပွင့်လာပြီးအညောင်းအကိုက် သက်သာလာပါလိမ့်မယ်။ တစ်နေ့မှာ နှစ်ကြိမ်လောက် လေ့ကျင့်လုပ်ကြည့်ပါ။

အဖြူရောင်မီဒီယာ

ကျန်းမာရေးကောင်းစေသောအဖြူရောင်အစာများ

အဖြူရောင်အစာတွေကိုလျှော့စားပါလို့ ပြောလိုက်ရင် အခွံချွတ်ထားတဲ့ ဆန်တွေ၊ ဂျုံတွေနဲ့ လုပ်ထားတဲ့အစာတွေကိုဆိုလိုတာပါ။ အဖြူရောင်ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ အစေ့အဆန်နဲ့ အခွံမာအသီးတွေမှာရောဂါကိုတွန်းလှန်နိုင်တဲ့ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း (anti-oxidants)တွေ များစွာမပါဝင်ပေမယ့် သွေးတိုးရောဂါ၊ နှလုံးတိုက်ခိုက်ခံရနိုင်ခြေနဲ့ အခြားရောဂါတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလျှော့ချနိုင်တဲ့ အစွမ်းတွေရှိကြောင်းအောက်မှာဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။

မုန်လာဥ(Turnip)

ခွက်တစ်ဝက်စာမုန်လာဥမှာ ၁၈ ကယ်လိုရီသာပါဝင်ပေမယ့် ကင်ဆာကိုတွန်းလှန်နိုင်တဲ့ Glucosinolates ဒြပ်ပေါင်းတွေ များစွာပါဝင်ပါတယ်။

ပန်းဂေါ်ဖီ(Cauliflower)

ချက်ပြီးသားပန်းဂေါ်ဖီတစ်ခွက်စာမှာအရိုးသန်စွမ်းဖို့လိုအပ်တဲ့ ဗီတာမင် K ဟာသင်ရဲ့နေ့စဉ်လိုအပ်ချက် ပမာဏရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါဝင်ပါတယ်။

ကြက်သွန်နီ(Onion)

Quercetinတွေများစွာပါဝင်တဲ့အတွက် အူမကြီးကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကိုလျှော့ချပေးပါတယ်။

မုန်လာဥဖြူ(Radish)

ခွက်တစ်ဝက်စာမုန်လာဥဖြူမှာကိုးကယ်လိုရီသာပါဝင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်စီများစွာပါဝင်တဲ့အတွက် ခုခံအားစနစ် ကောင်းမွန်စေပါတယ်။

ကြက်သွန်ဖြူ(Garlic)

သွေးဖိအားလျော့ကျစေနိုင်တဲ့အပြင် ကိုလက်စထရောအဆင့်လည်းလျှော့ချနိုင်ပါတယ်။ ကင်ဆာကိုကာကွယ်နိုင်တဲ့ အစွမ်းလည်းရှိပါတယ်။

စိမ်းစားဥ(Parsnips)

အမျှင်ဓာတ်နဲ့ ဗီတာမင် C များစွာပါဝင်ပါတယ်။ မတ်ပဲတစ်ခွက်စာမှာသင့်ရဲ့နေ့စဉ်အမျှင်ဓာတ်လိုအပ်တဲ့ ပမာဏရဲ့ ထက်ဝက်ခန့် ပါဝင်တဲ့အပြင် အသားဓာတ် ၁၄ ဂရမ် ပါဝင်ပါတယ်။

Ref: Good Health

Posted in: Cidamna( မြန်မာ )

ကလေးသေနှုန်းကျဆင်းရေးနှင့် တိုင်းရင်းဆေးပညာ

မိခင် သေနှုန်း၊ မွေးကင်းစကလေးသေနှုန်း၊ တစ်နှစ်အောက် ကလေးသေနှုန်း၊ ငါးနှစ်အောက် ကလေးသေနှုန်းများသည် နိုင်ငံတော် အတွက် အရေးကြီးပြီးအခြေခံကျသောစီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အတွက် နိုင်ငံတော်မှ တိကျသောစီမံကိန်းများချမှတ်၍ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင် မှုကြောင့် မိခင်နှင့်ကလေးကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင် သိသာထင် ရှားသောတိုးတက်မှုများရရှိခဲ့သည်။

“မြန်မာနိုင်ငံကလေးများကျန်းမာဖွံ့ဖြိုးရေးမူဝါဒ” (မူကြမ်း) တစ်ရပ်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲအကောင် ထည်ဖော်နိုင် ခဲ့သဖြင့် မွေးကင်းစကလေးအပါအဝင် ကလေးကျန်းမာဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများပိုမိုပီပြင် ခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံတော် အနေဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကလေးသေနှုန်းကို ၃ပုံ ၂ပုံ လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် ရည်မှန်းချက် ထား၍ ဆောင်ရွက် အကောင်အထည် ဖော်လျှက် ရှိပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးဖြင့် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးကိုစောင့်ရှောက်၍ တိုင်းပြည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်မှာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ တိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကလေးသူငယ်များအား ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု တို့သည် ရှေးဘုရင်များလက်ထက်တွင်လည်းကောင်း၊ ခေတ် အဆက်ဆက်တွင် လည်းကောင်းရှိခဲ့ကြောင်းသက်သေအထောက်အထားများစွာတွေ့ရှိရပါသည်။ ဆရာခဲ၊ ဆရာညို၊ ဒေါ်အေး၊ ဦးစံတင့်၊ ဦးလှဘော်၊ ဦးအောင်ကြီး၊ ဒေါ်ခင်တိုးဝေစသည့် သူငယ်နာရောဂါ ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင် ကျော်ဇောသောဆရာပေါင်းများစွာလည်းခေတ်အဆက် ဆက်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့ပါသည်။ အချိန် ကာလပြောင်းလဲလာသည်နှင့် အမျှ မြန်မာ့ တိုင်းရင်းဆေးပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု သည်လည်းပြောင်းလဲတိုးတက် လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်ကိုစတင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီးကလေးရောဂါ ပညာဌာနဖွင့်လှစ်ထားရှိကာကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးကိုစောင့်ရှောက် ကုသနိုင်စွမ်းသောတိုင်းရင်းဆေးဆရာများကိုမွေးထုတ်လျက်ရှိပါသည်။ ဤစာတမ်းကိုရေးသားခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတော်မှ ရည်မှန်းချက် ထားသော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကလေးသေဆုံးမှု နှုန်းကို ၃ ပုံ ၂ ပုံလျှော့ချနိုင်ရေးအကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေနှင့် မိမိတို့ တက်စွမ်းသမျှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပြီး နိုင်ငံတော်မှ တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအပေါ်တွင် မျှော်လင့်ချက် ထားသော “အမျိုးသားကျန်းမာရေးမူဝါဒနှင့် အညီ” အမျိုးသားကျန်းမာရေးစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သော ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးစီမံချက်များတွင် မိမိတို့ တက်ကျွမ်းသောတိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းများပါဝင်ဆောင်ရွက် နိုင်ရန် ဟူသောရည်ရွယ်ချက်ကိုအထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဟုမျှော်လင့်ပါသည်။

ရည်ရွယ်ချက်

ယေဘူယျရည်ရွယ်ချက် - မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးကင်းစကလေးသေနှုန်းလျော့ချရာ၌ တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်ဝိသေသရည်ရွယ်ချက်

၁။ကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများကိုသိရှိနိုင်စေရန်

၂။မွေးကင်းစ ကလေးသေနှုန်းများစေသောရောဂါများကိုကာကွယ်နည်း၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်နည်းတို့ကိုသိရှိကျင့်သုံးနိုင်ရန်

၃။မွေးကင်းစ ကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများတွင် ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ပေးသင့်သောအခြေအနေများကိုသိရှိကျင့်သုံးနိုင်ရန်

၄။ကလေးသေနှုန်းလျော့ချရာတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေဖြင့် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ကျန်းမာရေးမျှော်မှန်းချက်ကိုအထောက်အကူ ပြုစေရန်

-မွေးစကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများ

-လမစေ့ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးခြင်း

-ရေမွမ်းခြင်း

-မွေးစကလေးပိုးဝင်ခြင်း

လမပြည့် ပေါင်မပြည့် ကလေး

လမစေ့

-၃၇ ပတ်အောက် (၉လအောက်) (LBW)

ပေါင်မပြည့်

-၂၅၀၀ ဂရမ်အောက် (LBW)

-၁၅၀၀ ဂရမ်အောက် (ELBW)

-လမပြည့်ခြင်းနှင့် ပေါင်မပြည့်ခြင်းမှာဆက်စပ်

-မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကောင်းမွန်စွာစားသောက်ပြီးကျန်းမာအောင် နေထိုင်ပါကလမစေ့ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးဖွားရန် အခွင့်အလမ်းလွန်စွာနည်းပါးသည်။

လမစေ့ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးနိုင်သောအခြေအနေ၊ ဖြစ်ကြောင်းများ

-မိခင်အသက် ၂၀ အောက်ဖြစ်ခြင်း

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ၃ နှစ်မခြားဘဲကလေးနီးခြင်း

-ကလေးများခြင်း

-ယခင်လမစေ့၊ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးဖူးခြင်း

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာအလုပ်လုပ်ရခြင်း

-နာရီများစွာအနားမရဘဲအလုပ်လုပ်ခြင်း

-ဆင်းရဲခြင်း

-မိခင်ပိန်ပြီးကိုယ်အလေးချိန်နည်းကာအဟာရချို့တဲ့ခြင်း

-မိခင်တွင် အခြားကျန်းမာရေး ပြဿနာများရှိခြင်း (ဥပမာ-သွေးတိုး)

-အမြွှာကိုယ်ဝန်

-ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

-မူမမှန်သောမွေးပိုင်းနှင့် ဦးတိုက်ခြင်း

လက္ခဏာများ

-မွေးကင်းစကလေးသည် (၂၅၀၀) ဂရမ်အောက် အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း

-၃၇ ပတ် မပြည့်မီမွေးခြင်း

-ကြွက်သားများလျော့တွဲအားနည်းခြင်း

-အရေပြားအောက် အဆီပြင် အနည်းငယ်သာရှိခြင်း

-အရေပြားနီရဲနေခြင်း

-တခါတရံအမွှေးနုများတစ်ကိုယ်လုံးဖုံးလွှမ်းနေခြင်း

ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

-ခြောက်သွေ့စွာထားခြင်း

-နွေးထွေးစွာထားခြင်း

-မိခင်နှင့် ကလေးအသားချင်းထိကပ်ထားခြင်း

ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့သင့်သည့် အခြေအနေ

-ကလေးအသက်ရှု ခက်ခဲခြင်း

-ရောဂါပိုးဝင်သောလက္ခဏာများကိုတွေ့ရခြင်း၊ အသားဝါပြင်းထန်ခြင်း

-ကိုယ်အလေးချိန် (၁၅၀၀) ဂရမ်အောက် နည်းပါးခြင်း

မွေးကင်းစကလေးရေမွမ်းခြင်း

-ကလေးသည် မွေးပြီးစက္ကန့် (၃၀)အတွင်းအသက်ရှုနိုင်ခြင်းမရှိ

-မွေးမွေးပြီးချင်းကလေးငယ်မှာလုံလောက်သောအသက်ရှုခြင်းကိုစတင်နိုင်ခြင်းမရှိလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းမရှိလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ အသက်ရှု မွန်းခြင်းဖြစ်၊ အသက်ရှုကြပ်မွမ်းခြင်းအောက်ဆီဂျင် အလုံအလောက် မရခြင်း

ကလေးရေမွမ်းခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သောအခြေအနေ၊ ဖြစ်ကြောင်းများ

-ရုတ်တရက် ဝမ်းနာပြီးမွေးခြင်း

-ဝမ်းကြာရှည်စွာနာခြင်း

-အချင်းမဖွံ့ဖြိုးခြင်း

-ကိုယ်ဝန် အဆိပ်တက်ခြင်း

-ရက်လွန်ခြင်း

-သန္ဓေသားညှက်ခြင်း

-လမစေ့မွေးခြင်း၊ အမြွှာပူးမွေးခြင်း

-မိခင်သွေးအားနည်းခြင်း၊ မမွေးမီသွေးသွန်ခြင်း

-မိခင်တွင်ဆီးချိုရောဂါရှိခြင်း၊ ရေမြွှာစောစီးစွာပေါက်ခြင်း

-ရေမြွှာများခြင်း၊ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း

-မိခင်ဖခင်တွင် ပန်းနာရင်ကြပ်ရှိခြင်း

-ငယ်ချေးများကိုအဆုပ်အတွင်ဝင်ရောက်အောင် ရှုသွင်းမိခြင်း

-ခက်ခဲစွာမွေးဖွားရခြင်း

-ကိရိယာအကူအညီဖြင့် မွေးဖွားရခြင်း

-ချက်ကြိုးတွင် ပြဿနာရှိခြင်း

လက္ခဏာများ

-မွေးကင်းစကလေး နှလုံးခုန်သံ ၁၀၀ အောက်နှင့် ၁၈၀ အထက်ဖြစ်နေခြင်း

-ရေမြွှာတွင် ငယ်ချေးရောပါ၍ အရောင်စိမ်းခြင်း

-စက္ကန့် ၃၀ အတွင်းအသက်မရှုနိုင်ခြင်း

-မွေးကင်းစကလေး နှလုံးခုန်သံမူမမှန်ခြင်း၊ မြန်ခြင်း၊ နှေးခြင်း

-ကလေးမှာ ပြာခြင်း

ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

-အသက် ရှုနိုင်ရန် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးခြင်း (အသက်ရှု လမ်းကြောင်းရှင်းပေးခြင်း၊ လေဝင် လေထွက် ကောင်းစေရန် ပြု လုပ်ပေးခြင်း)

-ရေမြွှာရည်နှင့် ငယ်ချေးများကိုပါစပ် နှာခေါင်းမှ ကိရိယာဖြင့် စုပ် ထုတ်ပေးခြင်း

-ကလေးအသက်ရှု ခက်ခဲမှု ပြင်းထန်ပါကဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်း

ပြင်းထန်ပါကဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းဆေးရုံသို့

-အသက်ရှုသွင်းလျှင် အသံကြားနေရခြင်း

-၁ မိနစ်လျှင် ၃၀ ကြိမ်အောက်နည်း၍ အသက်ရှုခြင်း

-အသက်ရှုစဉ် နံရိုးကြွက်သားချိုင့်ဝင်ခြင်း/ ရင်ညွန့်ချိုင့်ခြင်း

-အသက်ရှုထုတ်သောအခါ ညည်းသံကြားရခြင်း

-တိမ်ပြီးစည်းချက်မမှန်သောအသက်ရှုခြင်း

-လုံလောက်သောအသက်ရှုခြင်းကိုဆက်ပြီးမထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း

-၁ မိနစ်လျှင် အကြိမ် ၆၀ ထက်အသက်ရှုခြင်း

-ကလေးလျှာနှင့် နှုတ်ခမ်းပြာခြင်း

-တစ်ကိုယ်လုံး ဖြူဖျော့ပြာနှမ်းခြင်း

မွေးစကလေးပိုးဝင်ခြင်း

-မမွေးဖွားမီမွေးဖွားစဉ်နှင့် မွေးဖွားပြီးအချိန်မရွေးဖြစ်နိုင်

-မွေးစကလေးပိုးဝင်ခြင်းသည် လွန်စွာကျယ်ပြန့်

-မျက်စိ၊ ချက်တိုင်၊ အရေပြား၊ ပါးစပ်နှင့် အစာလမ်းကြောင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်း၊ အဆုတ်နှင့် အသက်ရှု လမ်းကြောင်းများတွင် ပိုးဝင်တက်ပါသည်။

ဖြစ်နိုင်သောအခြေအနေနှင့် ဖြစ်ကြောင်းတရားများ

-မိခင်မွေးလမ်းကြောင်းမသန့်ရှင်းခြင်း

-မိခင်တွင် ကူးစက်ရောဂါပိုးရှိနေခြင်း

-ချက်ကြိုးကိုင်တွယ်ရာတွင် မသန့်ရှင်းခြင်း

-မိခင်နို့သီးနှင့် နို့ဗူးတိုက်ရာတွင် မသန့်ရှင်းခြင်း

-ကလေးအနှီးအဝတ် မသန့်ရှင်းခြင်း

-မိခင် ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတို့မှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း (အကြောင်းတရားအခြေအနေများစွာ)

ရောဂါလက္ခဏာနှင့် ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့သင့်သောအခြေအနေများ

-မျက်ဝတ်မှာ ပြည်အဖြစ်တည်လာခြင်း

-အဖျားကြီးခြင်း

-ပြင်းထန်သောဝမ်းလျှောဝမ်းပျက်ဖြစ်ခြင်း

-အသက်ရှုလျှင် နံရိုးချိုင့်ခြင်း၊ ရင်ညွန့်ချိုင့်ခြင်း

-ချက်တိုင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် နီရဲတင်းမာခြင်း

-မေးခိုင်ခြင်း

-ကလေးနို့တင်းရောင်ခြင်း

-ပြင်းထန်သောအရေပြားပိုးဝင်ခြင်း၊ အနာဖြစ်ခြင်း

-မွေးကင်းစကလေးပိုးဝင်ခြင်း၊ လမစေ့ ပေါင်မပြည့်မွေးခြင်း

-မွေးဖွားစဉ်ရေမွမ်းခြင်းများမှာမိခင်၏ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတုအပေါ်တွင် များစွာတည်မှီသည်။

-မိခင်ဖြစ်သူသည် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်စဉ်ကာလတွင် ကံစိတ် ဥတုအာဟာရမှန်သမျှကိုမှန်ကန်စွာကျင့်သုံးမည်ဆိုပါကသန္ဓေသားတွင်လည်းဓါတ်ကြီး (၅)ပါးညီညွတ်မျှတကာကျန်းမာသန်စွမ်းသောကလေးများမွေးဖွားပြီးကလေးသေနှုန်းကျဆင်းစေမည် ဖြစ်ပါသည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်းရှောင်ကျဉ်ရန်

-ပြင်းထန်သောကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများ

-အားကစားလုပ်ခြင်းများ

-အရက်သေစာသောက်စားခြင်း

-အအိပ်ပျက်ခံခြင်း

-အပျော်အပါးများခြင်း

-ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

-ဆယ်ကျော်သက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် လိုက်နာရန်

-ငါးပါးသီလဆောက်တည်ခြင်း

-သန္ဓေသားအားမေတ္တာပို့ခြင်း

-သရဏဂုံဆောက်တည်ခြင်း

-ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုလုပ်ခြင်း

-သတ္တဝါများအားမေတ္တာပို့ခြင်း

-တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းခြင်း

-မီးဖွားရန် အခန်းကိုလည်းစနစ်တကျ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း ပြင်ဆင်ထားရှိခြင်း

-မိသားစုစီမံကိန်းထားရှိရန်

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကျန်းမာရေးဌာနများတွင် ပြသ၍ စောင့်ရှောက်မှုကိုခံယူပါ

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်နှင့် မီးဖွားစဉ် တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် အသုံးအဆောင် သန့်ရှင်းရေးကိုဆောင်ရွက်ပါ။

နိဂုံး

ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ် သည် မျိုးဆက်သစ် ကလေးငယ် များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပေရာတိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေနှင့် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက် ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။မွေးကင်းစကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများကိုတိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကာကွယ်ခြင်းများ၊ ကျန်းမာရေးပညာပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ပြီးထိုရောဂါများကိုတွေ့ရှိပါက ပြုစုကုသပေးခြင်း၊ ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ သင့်သောအခြေအနေများတွင် အချိန်မှီလွှဲပြောင်းပေးခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ မွေးစကလေးသေနှုန်းလျော့ ချရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။

ကျေးဇူးတင်လွှာ

CTME အစီအစဉ် ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် စီစဉ်ပေးသောတိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်ကြီး နှင့်တကွ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်များ၊ တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ် MEU ဥက္ကဠနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းဆေးဆရာအသင်းခွဲ (မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး) ဥက္ကဠနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၊ အဖက်ဖက်မှ ကူညီအားပေးသူများနှင့် CTME အားပံ့ပိုးကူညီပေးသောဒေါ်ခင်အုန်းမြင့် ပဉ္စရူပဆေးတိုက်တို့အားအထူးကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်းပြောကြားအပ်ပါသည်။ ဒေါ်ဝင်းယုအောင်(နည်းပြ)၊ ဦးသန်းအုန်း(ကထိက/ဌာနမှူး၊ ကလေးရောဂါ ပညာဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်)

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို{Gestational diabetes}

     ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို၁ဆိုသည်မှာယခင်ကဆီးချိုရောဂါမဖြစ်ဖူးသောအမျိုးသမီးများတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလ အတွင်းဆီးချို စတက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ကြောင့် ဖြစ်သောဆီးချိုကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၏ ၃-၁၀% အတွင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ရောဂါဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းအတိအကျကိုမသိရသေးသော်လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ထွက်လာသောဟိုမုန်းများကြောင့် အင်ဆူလင်ခုခံမှုတိုးခြင်းကိုအခြေခံသည်ဟုယုံကြည်ရသည်။ ဆီးချိုရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွင် ကလေးထွားခြင်း၂ ၊ကလေးငယ်၏ သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏလျော့နည်းခြင်း၊ နှင့်အသားဝါရောဂါတို့ ဖြစ်တတ်သည်။

     ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုကို ကုသ၍ရနိုင်ပြီးသကြားဓာတ်ကိုလုံလောက်စွာထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သောကလေးထွားခြင်းစသည့် အခြေအနေများမဖြစ်ပေါ်အောင် ဟန့်တားနိုင်မည်ဟုယူဆဖွယ်ရှိသည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလ ပြီးဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဆီးချိုအမျိုးအစား-၂ ဖြစ်ရန် အခွင့်အလမ်းအလွန်များသည်။ ဆီးချိုရှင် မိခင်များကမွေးသောကလေးများမှာလည်း အဝလွန်ခြင်း နှင့် ဆီးချို-၂ ဖြစ်နိုင်ချေများသည်။

အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ချက်

     ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုကိုအဓိပ္ပါယ် သတ်မှတ်ထားသည်မှာ ကိုယ်ဝန်ရှိသည့် အချိန်တွင် စတင် တွေ့ရှိရသောမည်သည့် ဆီးချိုတက်မှုမျိုးကိုမဆိုကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုဟု ခေါ်ဆိုရန်ဖြစ်သည်။ ဤအဓိပ္ပါယ် သတ်မှတ်ချက် အရဆိုလျင် လူနာသည် ယခင်ကတည်းကဆီးချို ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးရောဂါဖြစ်နေမှန်းမသိဘဲ ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည့် အခါတွင်မှာရောဂါဖြစ်နေကြောင်းစတင်သိရှိရခြင်းမျိုးသို့တည်းမဟုတ် ဆီးချိုဖြစ်ချိန်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ကာလတိုက်ဆိုင်သွားခြင်းမျိုးများလည်း ပါဝင်ရပေတော့မည်။

ဖြစ်နိုင်ချေအချက်များနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများယခင် ကိုယ်ဝန်ဆောင် ကာလများတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုဖြစ်ဖူးခြင်းသို့မဟုတ် သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏပုံစံတကျမရှိခြင်း

• -ဆွေမျိုးရင်းခြာထဲတွင် ဆီးချို-၂ ဖြစ်ဖူးခြင်း
• -သက်ကြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းအများအားဖြင့် ၃၅ နှင့်အထက်)
• -လူမျိုး( အဖြစ်များသောလူမျိုးများမှာအာဖိရကန်-အမေရိကန်များ၊ အာဖရို-ကာရေဘီယန်များ၊ အမေရိကန် များ၊ ပစိဖိတ် ကျွန်းသားများ နှင့် အိန္ဒိယနွှယ် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်)                
• ကိုယ်အလေးချိန်များသူများ အဝလွန်သူများ
• -ယခင်ကိုယ်ဝန်တွင် ကလေးထွားခြင်း(၈ပေါင်၁၂အောင်စထက်များခြင်း)
• - ယခင်ကိုယ်ဝန်တွင်ပုံမမှန်ခြင်းတစ်ခုခုဖြစ်ဖူးခြင်း
• -ယင်းအချက်များအပြင် ဆေးလိပ်သောက်သူများတွင် ဖြစ်နိုင်ချေ ၂ ဆများသည်ဟုလည်းသိရသည်။၄၀မှ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုရှင် များတွင်မူတင်ပြခဲ့သော ဖြစ်နိုင်ချေ များကိုရှာမတွေ့ရပြန်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးအားလုံးကိုဆီးချိုစစ်ဆေးရန် တိုက်တွန်းကြခြင်းဖြစ်သည်။ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုသည်များမှာ မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာမှ ပြလေ့မရှိ။ အချို့တွင်မူရေငတ်ခြင်း၊ ဆီးသွားခြင်း၊ နုံးခြင်းပျို့ခြင်းအန်ခြင်း၊ ဆီးအိမ်အတွင်းပိုးဝင်ခြင်း နှင့် အမြင်အာရုံေ၀ဝါးခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။

နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို သည် မိခင်နှင့်ကလေး နှစ်ဦးစလုံးကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်သည်။ သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏများလေလေရောဂါနောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်နိုင်ချေ များလေလေ ဖြစ်သည်။ သေချာစွာကုသထားလျင်မူရောဂါနောက်ဆက်တွဲအချက်အတော်များများကိုလျှော့ချနိုင်သည်။

ကလေးတွင် ကြီးထွားမှုနှင့် ဓာတုဆိုင်ရာပုံမမှန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ကလေးထွားခြင်းနှင့် ကလေးသေးခြင်း နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်သည်။ ကလေးထွားလျှင်မူကိရိယာနှင့်မွေးရခြင်း(ဥပမာညှပ်ဆွဲမွေးခြင်း၊ လေစုပ်စက်နှင့်မွေးရခြင်း၊ ဗိုက်ခွဲမွေးရခြင်း) များလုပ်ရဖို့များသည်။ ရိုးရိုးမွေးပါကကလေးပုခုံးတစ်ခြင်း၃*** ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။

ကလေးထွားခြင်းသည် သာမန် ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုသည် များ၏၂၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟုလေ့လာချက် တစ်ခုကဆိုထားသည်လည်းရှိသည်။ သို့သော် ဤကိန်းဂဏန်းများကိုအလုံးစုံမယုံကြည်အပ်သေး။ ဤဘာသာရပ်မှာသုတေသနလုပ်ရခြင်းများလွန်စွာရှုပ်ထွေးသည့် အပိုင်းဖြစ်သည်။

မွေးကင်းစကလေးများတွင် သွေးအတွင်းသကြားဓာတ် ကျဆင်းခြင်း၊ အသားဝါခြင်း၊ သွေးနီဥများခြင်း နှင့် ကယ်လစီယမ် ဓာတ်နည်းခြင်းမက်ဂနီဆီယမ်ဓာတ်နည်းခြင်းများဖြစ်နိုင်သည်။ အသက်ရှူကြပ်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ရောဂါအလားအလာ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို သည်များသည် မီးဖွားပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ရောဂါပျောက်ကင်းသွားတတ်သည်။ ဒုတိယအကြိမ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်သော် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်နိုင်နှုန်းမှာလူမျိုးအလိုက် ၃၀မှ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသည်။ ပထမကိုယ်ဝန်နှင့် ဒုတိယကိုယ်ဝန် သားဆက်ခြားကာလတစ်နှစ်အတွင်း ဖြစ်နေပါကဆီးချိုပြန်ဖြစ်နိုင်ချေ ပိုများသည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်ဖူးသူများသည် အနာဂတ်တွင် ဆီးချိုအစစ် ဖြစ်နိုင်ချေများသည်။ Navajo study အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုသည်များ၏ နောက် ၁၁ နှစ်အကြာဆီးချိုအစစ် ဖြစ်နိုင်ချေမှာ ၅၀မှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။

အခြားလေ့လာမှုတစ်ခုအရမူကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ဖြစ်ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်အကြာတွင် ဆီးချိုဖြစ်နိုင်ချေမှာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အထက် ဖြစ်သည်။

ကုသမှု

ကုသမှုတွင် အရေးကြီးသည့် ရည်မှန်းချက်မှာမိခင်နှင့် ကလေး၏ အသက် အန္တရာယ်ကိုလျှော့ချနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ သွေးအတွင်းသကြားဓာတ် ပမာဏကိုလျှော့ပေးခြင်းဖြင့် မိခင်နှင့်ကလေး၏ အန္တရာယ်ကိုလျှော့ချပေးရန် ရည်ရွယ် ထားသည်။ သို့ရာတွင် ဗိုက်ခွဲမွေးရခြင်းနှင့် မီးဖွားကာနီးအသေအပျောက်များခြင်းကိုလျှော့ချနိုင်သည်ဟုသက်သေမပြနိုင်သေးပါ။

လေ့ကျင့်ခန်း၊ အစားအသောက်၊ ဆေးဝါးနှင့် အင်ဆူလင်ကိုသုံး၍ကုသရသည်။

စောဒက

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုသည် အငြင်းပွားမှုများသောဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို ကိုရောဂါတစ်ခုအနေနှင့် ဆိုနိုင်မဆိုနိုင် ဟူသည်မှာလည်းမေးခွန်းတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုသည်ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခံရသောအမျိုးသမီးများမှာလည်းအကြောင်းမဲ့ ဗိုက်ခွဲမွေးခြင်းစသည်တို့ အပြုခံရဖို့ အခွင့်အတော်များနေသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုကို ဆေးပေးကုသထားခြင်းသည် ဗိုက်ခွဲမွေးခြင်းအပေါ် မည်သို့သက်ရောက်နိုင်သည်ကိုလည်းသက်သေပြနိုင်ခြင်းကလည်းမရှိပေ။

DrLwanwai

Gestational diabetes mellitus (GDM) is a condition that develops during pregnancy in women who have never had diabetes before. Gestational diabetes occurs in 3-10% of pregnancies. The exact cause of the disease is unknown, but it is believed to be due to increased insulin resistance caused by hormones released during pregnancy. Gestational diabetes can cause problems with the baby's growth, low blood sugar levels in the baby, and jaundice.

Gestational diabetes is treatable and it is thought that by maintaining adequate blood sugar levels, the conditions described above, such as preeclampsia, can be prevented. Gestational diabetes increases the risk of developing type 2 diabetes after pregnancy. Children born to mothers with diabetes are also at increased risk of obesity and type 2 diabetes.

Definition

Gestational diabetes is defined as any type of diabetes that begins during pregnancy. This definition includes cases where the patient has pre-existing diabetes and is unaware of it but is diagnosed during pregnancy, or cases where the onset of diabetes coincides with pregnancy.

Possible factors and symptoms: Having had gestational diabetes in a previous pregnancy or having abnormal blood sugar levels.

-A close relative with type 2 diabetes

-Older pregnancy (usually 35 years or older)

-Race (most common races are African-American, Afro-Caribbean, Native American, Pacific Islander, and Indian)

-Being overweight or obese

-Having a large baby in a previous pregnancy (more than 8 pounds 12 ounces)

-Having had a previous miscarriage

-In addition to these factors, smokers are twice as likely to develop type 2 diabetes. In 40 to 60 percent of women with gestational diabetes, the risk is not as high as previously reported. That's why all pregnant women are encouraged to get tested for diabetes. Usually, people with gestational diabetes don't have any symptoms. Some may experience increased thirst, urination, nausea, vomiting, bladder infections, and blurred vision.

Side effects

Gestational diabetes can be dangerous for both mother and baby. The higher the blood sugar level, the greater the risk of complications. If treated properly, many complications can be reduced.

The baby may have growth and chemical abnormalities. The baby may be either large or small. If the baby is large, it is more likely to need to be delivered by an instrument (such as forceps, vacuum extraction, or cesarean section). If the baby is born naturally, the baby may be breech.

One study suggests that large babies occur in 12 percent of normal pregnancies, while gestational diabetes occurs in 20 percent of pregnancies. However, these figures are not completely reliable. This is a very complex area of ​​research.

Newborns may have low blood sugar, jaundice, red blood cells, and low calcium and magnesium levels. They may also have difficulty breathing.

Disease potential

Gestational diabetes usually goes away after delivery. The risk of developing gestational diabetes in a second pregnancy is 30 to 84 percent, depending on ethnicity. The risk of developing diabetes again is higher if the first pregnancy and the second pregnancy occurred within a year of each other.

Women who have had gestational diabetes are at higher risk of developing diabetes in the future. According to the Navajo study, the risk of developing diabetes in the next 11 years for women with gestational diabetes is 50 to 70 percent.

Another study found that the risk of developing diabetes 15 years after having gestational diabetes is 25 percent or higher.

Treatment

The main goal of treatment is to reduce the risk of complications for both mother and baby. The aim is to reduce the risk of complications for both mother and baby by lowering blood sugar levels. However, there is no evidence that it reduces the risk of cesarean section and perinatal mortality.

Treatment includes exercise, diet, medication, and insulin.

Question

Gestational diabetes is a controversial topic. Whether or not it can be considered a disease is also a question. In addition, women who are diagnosed with gestational diabetes are more likely to undergo unnecessary cesarean sections. There is no evidence that treating gestational diabetes with medication affects the risk of cesarean sections.

ကင်ဆာကုသနိုင်မည့် ဆေးရွက်ကြီးပင်အကြောင်း

ဆေးလိပ်နှင့်ဆေးရွက်ကြီးသည် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်စေသောအဓိကအကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ နစ်ကိုတင်း

ကတ္တရာ၊ ကာဘွန်မိုနော့ဆိုက်စသည်ဖြင့်ဆေးလိပ်တွင်လူတို့အား အန္တရာယ်ပြုသည့် ဓါတ်ပစ္စည်း၄၀ကျော်ပါဝင် သည်ဟုဆိုပါသည်။

ကင်ဆာ ဖြစ်စေနိုင်သောဆေးရွက်ကြီးပင်မှာကင်ဆာကိုကုသနိုင်မည့် ဆေးကိုထုတ်ဖော် ရန် သုတေသနပညာရှင်များက ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။အမေရိကန်သိပ္ပံရှင်များသည် ဆေးရွက်ကြီးပင်ကိုကင်ဆာ

ကာကွယ်ဆေးဖော်ထုတ်ရန်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ Stand ford University in California မှသုတေသနပညာရှင် များကဆေးရွက်ကြီးပင်မှ ထုတ်လုပ်သောအင်တီဘော်လီပဋိပစ္စည်း (Antibody) သည် လင့်ကျိတ် ကင်ဆာ (Folliculor B-Cell Lymphoma or Non-Hodgkin's Lymphoma) ကိုတိုက်ဖျက်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်းထုတ်ဖော် တင်ပြခဲ့ကြသည်။ လင့်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါများဆိုးဝါးပြင်းထန်သောကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီးကုသရာ၌ အခက်အခဲများစွာရှိသည်။ ယင်းကင်ဆာကိုကုသပေးနိုင်မည့် ပဋိပစ္စည်းကိုဆေးရွက်ကြီးပင်မှ ထုတ်လုပ်နိုင်မည် ဆိုခြင်းမှာဆေးပညာအတွက် အောင်မြင်မှု တစ်ရပ်ဟုဆိုရမည် ဖြစ်သည်။

http://futurestars-myanmar.ning.com/profiles/blog/show?id=6405389%3ABlogPost%3A515034&xgs=1&xg_source=msg_share_post

♥♥ရေးသားချိန်♥♥ 7:37 AM ♥♥ရေးသူ♥♥ ကိုဦး

B ပိုး C ပိုးသမားတွေ အတွက် သတင်းကောင်း *ဣဿရမူလီ*

ဒီပုံမှာပါတဲ့ အရွက်ကတော့ ဗိန္ဒောဆေးအခေါ် *ဣဿရမူလီ* လို့ခေါ်တယ်။

ဦးဟုတ်စိန်အဘိဓာန်မှာတော့ The Indian Brithwort (*Atistolochiaindica)* သာမညဣဿရီတဲ့။

ရှမ်းဘာသာကတော့ ဝမ်လီနုတ်ယုံး *(ဝ၊ခေ်လီခေူဂ့်ယုင်း*) လို့ခေါ်ပြီးတရုတ်အခေါ်ကတော့ *ခုံ့ရှော့တန်း* လို့ခေါ်တယ်။

အပင်ကတော့ အစိမ်းရောင် နွယ်ပင်တစ်မျိုးပါ။ ခွာညို၊ ခွာဖြူပန်းလိုအိမ်မှာအလှစိုက်ထားလေ့ရှိတယ်။

အပွင့်က ဥဒေါင်းငှက်နဲ့ ဆင်တူပြီးအဖြူ။ အဝါ၊ အစိမ်း၊ ခရမ်းရောင် အနဲငယ်သမ်းနေတယ်။

အသီးကတော့ ကင်းမွန်သီးလိုခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်ပြီးအရစ်(အရေးအကြောင်း) အမြောင့်ပါတယ်။ အရွက်ရဲ့ အရသာကတော့ နဲနဲဖန်သလိုလို၊ ကွမ်းရွက်ကဲ့သို့လဲအနည်းငယ် ရှိန်းသလိုလိုဖြစ်ပြီးအရသာပေါ့တယ်။

ဘီပိုးရောဂါ၊ စီပိုးရောဂါရှိသူများအတွက် မကြာခင်ကသိရတဲ့ ဆေးကောင်းတစ်လက်ပါ။

ဒီဆေးအကြောင်းကို မန ္တလေး၊ ကျွဲဆည်ကန်နေနန်းမွေဖေါင် (2nd Year Law) ကနေတဆင့် သိရခြင်းပါ။

သူမအဖေရဲ့ မန္တလေးမိတ်ဆွေတစ်ဦးဘီပိုးရောဂါဖြစ်ပြီးယိုးဒယား၊ စင်္ကာပူအထိသွားကုတာသိန်းပေါင်းများစွာကုန်ပေမယ့် ရောဂါကမပျောက်ဖြစ်နေတယ်။

စိတ်ပျက်ပျက်နဲ့ မန္တလေးကိုရောက်တော့ မိတ်ဆွေ တစ်ယောက်ကဣဿရမူလီကိုသုံးကြည့်ခိုင်းတယ်။

သူလည်း (၃)လလောက် အဲဒီအရွက်ကိုအစိမ်းလိုက် တစ်နေ့ (၃)ခါ၊ တစ်ခါ လေးရွက် ငါးရွက်လောက် ဝါးစားပြီး ရေသောက်လိုက်တယ်။

နောက်ပိုင်းသူ့ရဲ့ အသားအရေလည်းအရင်လိုနီကြောင်ကြောင် နီရဲရဲမဟုတ်တော့ပဲအသားအရည်တွေ ဝင်းလာတယ်။ ကြည်လာတယ်။

ကျန်းမာရေးလည်းတော်တော်ကောင်းလာတာတွေ့ရတယ်။ နောက် (၅)လ ကြာတော့ သူယိုးဒယားကိုဆေးစစ်သွားတော့ ဟိုကဆရာဝန်တွေက အံ့သြစွာနဲ့ သူ့ရဲ့ ဘီပိုးရောဂါ လုံးဝပျောက်သွားကြောင်း၊ ဘာဆေးတွေ သုံးကြောင်းမေးလာတော့ သူကတိုင်းရင်းဆေးဣဿရမူလီဆေးကိုသုံးကြောင်းပြောလိုက်တယ်။

အခုသူကျန်းကျန်းမာမာပါပဲ။

*ဆေးသုံးစွဲနည်း*

(၁) အကောင်းဆုံးကတော့ အရွက်စိမ်းကို ဝါးစားပြီး ရေသောက်တာပိုထိရောက်တယ်။ (၂) သုံးခွက် တစ်ခွက် ကြိုသောက်ရင်လည်းရပါတယ်။ (၃) အရွက်ကိုအခြောက်လှမ်းပြီးလက်ဖက်ရည် သောက်သလိုမျိုးသောက်ရင်လည်းရတယ်တဲ့။

ဓါတ်ပုံကိုလားရှိုးမြို့ ရပ်ကွက် (၆) ရွှေလီကျောင်းအနီး၊ ဒေါ်နန်းရွှေကျောင်းအိမ်မှာသွားရိုက်ထားခြင်းဖြစ်တယ်။

ဣဿရမူလီမှတဆင့် ဘီပိုးအတွက် စီပိုးအတွက် ဆေးကောင်းတစ်လက်အဖြစ် ဆက်လက် တိုးတက်အောင် ဖေါ်ဆောင်နိုင်ပါစေ။

*သင်ရဲ့ မိတ်ဆွေထံဆက်လက် လက်ဆင့်ကမ်းပြီးဘေသဇ္ဇဒါန (ဆေးအလှူ) အဖြစ် ကုသိုလ်ယူကြပါရန် . . . . *

မေတ္တာဖြင့်

တောင်တန်းသာသနာပြုဆရာတော်

စဝ်ဆုခမ်း (တန့်ယန်း)

လျှာ၌ အနာ ၊ အဖုအပိမ့်များပေါက်လျှင်

ဇော်ဂျီ တောင်ဝှေး

၁။ လျှာ၌ အနာ ၊ အဖုအပိမ့်များပေါက်လျှင် ဇော်ဂျီ တောင်ဝှေး

မြစ်ကိုသွေး၍ ဆားအနည်းငယ်ထည့်ပြီး လျှာနာ ကို နှိုက်ပေးရ၏။

နှလုံးရောဂါ ကာကွယ်ပေးမည့် သရေစာများ

နှလုံးရောဂါ မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် နှလုံးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်မှုရှိနိုင်ပေမယ့်

အစားအသောက်နဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း တွေလို

ဘဝနေထိုင်စားသောက်မှုပုံစံ တချို့ကလည်း

နှလုံးရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

အဆာပြေအဖြစ်စားလေ့ရှိတဲ့ သရေစာတွေကတောင် အာဟာရပြည့်ဝတာကို ရွေးရင် နှလုံးရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

(၁)ပန်းသီး

ပန်းသီးမှာပါဝင်တဲ့ အင်တီအောက်ဆီးဒင့်တွေကြောင့် နှလုံးရောဂါမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်လို့ လေ့လာသူတွေက ဆိုပါတယ်။ ပန်းသီးမှာ အမျှင်ဓာတ် ပက်တင်(Pectin) အပြည့်အဝပါဝင်တာကြောင့် နှလုံး သွေးကြောဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေပါတယ်။

 

ဘယ်လိုအကျိုးကျေးဇူးရရှိသလဲ

ပန်းသီးမှာပါတဲ့ ကာဆီတင်နဲ့ တခြားအင်တီအောက်ဆီးဒင့်တွေက သွေးကြောကျဉ်းစေတဲ့ ဓာတ်တိုးမှုတွေကို လျော့ကျစေတဲ့အပြင် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာပြဿနာတွေကိုလည်း လျော့ကျစေပါတယ်။ ပက်တင်ဟာ နှလုံးရောဂါဖြစ်စေတဲ့ သွေးတွင်းမကောင်းတဲ့ ကိုလက်စထရောကို

လျော့နည်းစေပါတယ်။ ပန်းသီးမှာ ရောင်ရမ်းမှုလျော့ကျစေတဲ့အာနိသင် ရှိတာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အနံှ့က သွေးကြောတွေကို ကျန်းမာစေပါတယ်။ အနီရောင်ပန်းသီးဟာ အင်တီအောက်ဆီးဒင့်အစွမ်းသတ္တိ အပြည့်အဝပါဝင်နေပါတယ်။ (၂)ကုလားပဲ

ဘော်ဒန်လေ့လာမှုတစ်ရပ်အရ အမျိုးသားနဲ့ အမျိုးသမီး တစ်သောင်းခန့်ကို လေ့လာခဲ့ရာ ကုလားပဲကိုပုံမှန် စားတဲ့သူတွေက နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါတွေရဲ့ အန္တရာယ်ကို ၂၂-ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျစေတယ်လို့သိရပါတယ်။ ဘယ်လိုအကျိုးကျေးဇူးရရှိသလဲ

ပဲအားလုံးမှာ နှလုံးကျန်းမာရေးကိုကောင်းစေတဲ့ အစွမ်းရှိပါတယ်။ ကုလားပဲမှာ ပျော်ဝင်အမျှင်ဓာတ်တွေပါ ဝင်တာကြောင့် သွေးတွင်းကိုလက်စထရာအဆင့်ကို လျှော့ကျစေတဲ့အပြင် နှလုံးကိုကာကွယ်ပေးတဲ့ အင်တီအောက်ဆီးဒင့်၊ ပိုတက်စီယမ်နဲ့ အိုမီဂါ ၃, ဖက်တီးအက်စစ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ကုလားပဲကိုပြုတ်ပြီး တစ်ပတ်မှာ လေးကြိမ်စားပေးနိုင်ပါတယ်။ (၃) ဗာဒံစေ့နှင့် အရသာတူသောအစေ့

လေ့လာမှုကြီးတွေအရ အခွံမာသီးတွေကို ပုံမှန်စားတာက နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါတွေရဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၃၇-ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျစေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဗာဒံစေ့နဲ့ အရသာတူတဲ့ Almond စေ့မှာ တခြားအခွံမာသီးတွေထက် နှလုံးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ ပိုမိုပါဝင်နေပါတယ်။ ဘယ်လိုအကျိုးကျေးဇူးတွေရရှိသလဲ

ဗာဓံစေ့မှာ အမျှင်ဓာတ်၊ ဗီတာမင်အီး၊ ပိုတက်စီယမ်နဲ့ မဂ္ဂနီဆီယမ်အပါအဝင် နှလုံးကျန်းမာစေတဲ့ အမျှင်ဓာတ်တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။ မဂ္ဂနီဆီယမ်ဟာ သွေးဖိအားကို ကျန်းမာတဲ့အဆင့်မှာ ထိန်းထားပြီး ပိုတက်စီယမ်က နှလုံးကနေ သွေးညှစ်ထုတ်ရာမှာ ကောင်းအောင် ကူညီပေးပါတယ်။ (၄) စပျစ်သီး

စပျစ်သီးမှာ နှလုံးကိုကာကွယ်ပေးတဲ့ ဗီတာမင်စီ၊ ဗီတာမင်ဘီစစ်၊ ပိုတက်စီယမ်နဲ့ ဖလေဗိုးနွိုက်အပါအဝင်

အာဟာဓာတ်တွေပါဝင်ပါတယ်။ ဘယ်လိုအကျိုးကျေးဇူးရရှိသလဲ

စပျစ်သီးမှာ အင်တီအောက်ဆီးဒင့်နဲ့ ရောင်ရမ်းမှုကျစေတဲ့အာနိသင်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ စပျစ်သီးမှာပါတဲ့အာ ဟာရဓာတ်တွေကြောင့် သွေးဖိအားကောင်းစေပြီး မကောင်းတဲ့ ကိုလက်စထရောကို လျှော့ကျစေပါတယ်။ ဗီတာမင် ဘီစစ် ပါဝင်တာကြောင့် ရောင်ရမ်းမှုကိုလျှော့ကျစေပြီး နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းတာနဲ့

သွေးတိုးတာကို လျှော့ကျစေပါတယ်။ (၅) အမဲရောင်ချောကလက်

တစ်နေ့မှာ ချောကလက်တစ်ကွက်စာပမာဏကို စားတာက နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို ၇၅% လျှော့ကျစေပါတယ်လို့ လေ့လာသူတချို့က ဆိုထားပါတယ်။ ဘယ်လိုအကျိုးကျေးဇူးရရှိသလဲ

အမဲရောင် ချောကလက်မှာ ကိုကိုးပါဝင်မှုများပါတယ်။ ကိုကိုးမှာ ဖလေဗိုးနွိုက်ဓာတ်ပေါင်းတွေ ပါဝင်တာ ကြောင့် သွေးကြောပိတ်ဆို့မှုမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးပြီး နှလုံးရောဂါထတာနဲ့ လေဖြတ်တာတွေ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ သွေးဖိအားကိုလည်းလျှော့ကျစေပါတယ်။

ကြယ်စင်

သိထားသင့်တဲ့အသည်းရောဂါတွေ (အပိုင်း-၅)

အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ

(အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါနဲ့လွဲနိုင်တဲ့ရောဂါတွေကို ပြောနေပါတယ်။)

ကျွန်တော့်ရဲ့လူနာ (၇)တန်းကျောင်းသူလေးဟာ မျက်လုံးက ဝါထိန်နေပါတယ်။ လူကတော့ လုံးဝအကောင်း ဒေါင်ဒေါင်မြည်ပဲ၊ ပြေးလွှားခုန်ပေါက်ဆော့နေတာ၊ သိပ်မဆော့ဖို့ မိဘတွေက တားရတယ်။ ဒီကလေးလေးကို သူ(၃)တန်းလောက်ကတည်းက ကျွန်တော် ကြည့်ပေးနေတာပါ၊ အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ မဟုတ်ပါဘူး။ မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါပါ။ ဒီကလေးလေး ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ပြဿနာကတော့ ကျောင်းဖွင့်လို့ အတန်းတစ်တန်းတက်လိုက်တိုင်း အတန်းပိုင်ဆရာမက အသားဝါရောဂါဆိုပြီး ကျောင်းမတက်ဖို့၊ နေကောင်းပြီး

အသားဝါပျောက်မှ ကျောင်းကိုလာဖို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်တိုင်း သူ့အမေ ကျွန်တော့်ဆီပြေးလာတယ်။ "ဆရာလုပ်ပါဦး၊ သမီးလေး ကျောင်းဖွင့်လို့ အတန်းသစ် တက်ပြန်ပြီ၊ အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ထောက်ခံပေးပါ" လို့ လာပြောလေ့ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်က သက်ဆိုင်ရာသို့ "ဤကလေးသည် မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါရှိနေသူတစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ မျက်လုံးများ ဝါနေသော်လည်း အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ လုံးဝမဟုတ်ပါ၊ ကူးစက်မှုလည်း မရှိပါ၊ လက်ရှိအခြေအနေအရ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည့်စုံပြီး ဆေးကုသမှုခံယူရန်မလိုဘဲ ကျောင်းတက်နိုင်ပါသည်" ဆိုပြီး ထောက်ခံစာထုတ်ပေးလိုက်မှ ကလေးလေးကျောင်းတက်လို့ ရပါတယ်။

ဒီလို အသည်းရောင်အသားဝါမဟုတ်ဘဲ မျက်လုံးတွေ၊ ဆီးတွေဝါထိန်ပြီး လူကကောင်းနေတဲ့ ရောဂါလည်း ရှိပါသေးတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း မကြာမကြာတွေ့ရပါတယ်။ မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါ တွေပေါ့။ ဒီလိုမွေးရာပါအသားဝါရောဂါတွေထဲမှာ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်တွေက သွေးနီဥတွေပေါက်ကွဲပြီး ဖြစ်တတ် တဲ့ သာလာဆီးမီးယားရောဂါ (Thallasaemia) ရောဂါတွေအကြောင်းကို ရေးခဲ့ပါတယ်။ အခု ကျွန်တော် ပြောပြမယ့် ရောဂါစုကတော့ သွေးနီဥတွေပေါက်ကွဲတာမဟုတ်ဘဲ ဖြစ်တဲ့ အသားဝါရောဂါတွေအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မွေးရာပါအသားဝါရောဂါများ(Familial non-haemolytic hyperbilirubinaemias)

ဒီရောဂါစုဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာရှင်လူနာတွေမှာ ကိုယ်ခန္ဓာထဲမှာ ပုံမှန်ထွက်နေတဲ့ အဝါဓါတ် (Bilirubin)တွေကို စွန့်မထုတ်နိုင်တဲ့ မွေးရာပါချွတ်ယွင်းချက်ရှိလို့ ဖြစ်တာပဲ။ အဝါဓါတ်တွေကို အသည်း ထဲကနေတဆင့် အပြင်ကို မထုတ်ပြစ်နိုင်တော့ အဝါဓါတ်တွေ သွေးထဲမှာ လျှံတက်လာပြီး အသားဝါ ဖြစ်တာပေါ့။ အသားနဲ့ မျက်လုံးတွေ ဝါပေမယ့် အသည်းကတော့ လုံးဝကောင်းတယ်၊ အသည်းမရောင်ဘူး။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါ မဟုတ်ဘူး၊ မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါလို့ပဲ ခေါ်ရပါမယ်။ အသည်းထဲ မှာ အဝါဓါတ်ကို ချေဖျက်စွန့်ပစ်တဲ့နေရာတစ်နေရာရာမှာ မွေးရာပါ ချို့ယွင်းနေတာပါ။ အဲဒီတော့ အဝါဓါတ် ချေဖျက်တဲ့နေရာ ဘယ်နားမှာ ဘယ်လောက်အထိ ချို့ယွင်းတယ်ဆိုတာပေါ်မူတည်ပြီး ရောဂါ အကောင်း၊ အဆိုး ကွာပါတယ်။ ငယ်ငယ်လေးနဲ့ သေသွားနိုင်တဲ့အဆင့်တွေရှိသလို အသက်ကြီးတဲ့အထိ ဘာမှမဖြစ်ဘဲ သက်တမ်းစေ့နေရတဲ့ ရောဂါသည်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို မွေးရာပါ အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ ရှိတဲ့အထဲက အတွေ့ အများဆုံးရောဂါတစ်ခုကိုပဲ ပြောပြပါမယ်။

ဂေး(လ်)ဘတ်ရောဂါစု (Gilbert Syndrome)

အဲဒီလို မွေးရာပါအသားဝါရောဂါတွေ အဆင့်အမျိုးမျိုး ရှိနေတဲ့အထဲမှာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ရောဂါ ကတော့ (၁၈၅၈)မှာမွေးပြီး (၁၉၂၇)ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်သွားတဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့က သမားတော်ကြီး အော်ဂတ်စတင်ဂေး(လ်)ဘတ (Augustin Gilbert) စပြီးတွေ့တဲ့ အမျိုးအစားပါ။ စတွေ့တဲ့လူနာမည်ပေါ် ယူပြီးတော့ ဂေး(လ်)ဘတ်ရောဂါစု (Gilbert's Syndrome) လို့ နာမည်ပေးထားပါတယ်။ မွေးရာပါ မျိုးရိုးလိုက်တဲ့ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာလို့ဖြစ်တာလဲ

ဒီရောဂါစုရဲ့ ဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းကတော့ အသည်းထဲမှာ ဘီလီရူဘင် အဝါဓါတ်ကို အရည်ပျော်ပြီး စွန့်ထွက်သွားအောင် မလုပ်နိုင်တာပါ။ (deferiency in hepatic bilirubin glucuroinsation)

ရောဂါလက္ခဏာတွေ

၁။ အသားတွေ၊ မျက်လုံးတွေ ဝါနေပါတယ်။

၂။ သွေးထဲမှာ ဘီလီရူဘင် အဝါဓါတ် တက်နေပါမယ်၊ ဒါပေမယ့်လို့ ဘာရောဂါဝေဒနာမှ မခံစားရပါဘူး။

၃။ စမ်းသပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အသည်းလည်း မကြီး၊ သရက်ရွက်လည်း မကြီးပါဘူး။

၄။ အသည်းရောဂါလက္ခဏာတွေ မတွေ့ရပါဘူး။

ဘယ်လိုခံစားရမှာလဲ

ဒီရောဂါရှိတဲ့လူတွေမှာ အသားဟာ ဝါလိုက်၊ လျော့လိုက်နဲ့ပါ၊ ဒါပေမယ့် ဝါတာကလွဲလို့ လူနာမှာ ဘာမှမခံစားရဘဲ ပုံမှန်သွားလာလှုပ်ရှားလို့ ရပါတယ်။

ဘယ်လိုကုမှာလဲ

ဘာမှကုစရာမလိုပါဘူး။ အမြဲတန်း ဝါနေတဲ့ရောဂါပါ။ လူနာနဲ့ သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေကို သဘောပေါက်အောင် ရှင်းပြထားရပါမယ်။

မှတ်သားရမယ့် အချက်တွေ

၁။ အသားနဲ့ မျက်လုံးတွေဝါတိုင်း အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ မဟုတ်ပါဘူး။

၂။ မွေးရာပါ ဘီလီရူဘင်ကို စွန့်မထုတ်နိုင်တဲ့ အသားဝါရောဂါတွေ ရှိပါတယ်။

၃။ အဲဒီလိုရောဂါတွေထဲမှာ ဂေး(လ်)ဘတ်ရောဂါ (Gilbert Syndrome) စုတွေက အတွေ့အများဆုံး မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါပါ။

၄။ အသည်းရောဂါလက္ခဏာ လုံးဝမရှိပါ၊ ဘာမှလည်း မခံစားရပါ။

၅။ ကုစရာမလိုပါ။

 

ပါမောက္ခခင်မောင်ဝင်း(အသည်း)

သိထားသင့်တဲ့ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီ ရောဂါ (အပိုင်း ၄)

သိထားရမဲ့ အချက်တွေ (အနှစ်ချုပ်)

၁။ ဘယ်လို အသက်အရွယ်တွေဖြစ်မှာလဲ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အသက် (၁)နှစ်ကနေ အသက်(၃ဝ) အတွင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

၂။ ဘာရောဂါ လက္ခဏာတွေ ရှိလဲ

ဖျားတာနဲ့ စတယ်။ တချို့လည်း ပျို့အန်ကြတယ်။ သုံး၊ လေးရက်ကြာမှ ဆီးဝါ၊ မျက်လုံးဝါလာတယ်။ ကလေးငယ်လေးတွေ အသားမဝါခင် ဖျားနေတုန်းမှာတော့၊ ငှက်ဖျား၊ တိုက်ဖွိုက်၊ သွေးလွန်တုတ်ကွေးဆိုပြီး လွဲမှား ထင်တတ်ကြတယ်။

၃။ ဘယ်ရာသီမှာ အဖြစ်များလဲ 

 ကျောင်းပိတ်ထားတဲ့ မတ်လကနေ မေလအတွင်းမှာ ကလေးငယ်တွေ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ကြပါတယ်။

၄။ ဘယ်လိုသိမှာလဲ

အသားဝါလာပြီဆိုရင် (Anti-HAV lgM) ဆိုတဲ့ test ကို သွေးစစ်လိုက်လို့ Positive ဆိုရင် အသည်းရောင်အသားဝါ အေ ရောဂါ သေချာပြီပေါ့။

၅။ ဘယ်လိုကူးမှာလဲ

ရောဂါသည်နဲ့ နီးနီးစပ်စပ်နေရုံနဲ့လည်း ကူးနိုင်ပါတယ်။

မသန့်တဲ့အစားအသောက်နဲ့ ရေကလည်း ကူးနိုင်ပါတယ်။

သိပ်ကို ကူးလွယ်ပြီး အကူးမြန်တဲ့ ရောဂါတစ်ခုပါ။ ရောဂါသည်နဲ့ ပစ္စည်းအားလုံး လုံးဝခွဲထားဖို့ လိုပါမယ်။

၆။ ဘယ်လိုကုမှာလဲ

အနားယူ၊ လုံလောက်တဲ့ အရည်၊ ကယ်လိုရီ ကျွေးပြီးကု၊ နီးစပ်ရာ ဆရာဝန်နဲ့ ပြပါ။ မလိုအပ်ဘဲ ရေတွေအများကြီး ဇွတ်မသောက်ခိုင်းပါနဲ့။ ဂလူးကို့စ်တွေ မတန်တဆဖျော်မတိုက်ပါနဲ့။ မကြိုက်ဘဲ၊ မသောက်ချင်ဘဲနဲ့ သံပုရာသီး၊ ရှောက်သီး၊ အချဉ်ရည်တွေ မတိုက်ပါနဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေ မသုံးပါနဲ့။

၇။ နောက်ဆက်တွဲ ဘာတွေဖြစ်နိုင်လဲ

အသည်းရောင် ဘီနဲ့ စီရောဂါပိုးတွေကတော့ ပိုးဝင်ပြီးရင် နာတာရှည်ပိုးသယ်ဆောင်တဲ့ အဆင့်ကို ရောက်သွားနိုင်ပြီး၊ နာတာရှည် အသည်းရောဂါတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အေရောဂါကတော့ ဖြစ်တုန်းပဲ ခံရပြီး ပျောက်သွားတာနဲ့ ပိုးလုံးဝ ကင်းစင်သွားပြီး နာတာရှည် အသည်းရောဂါ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

၈။ ဘယ်လောက်အထိ အန္တရာယ်ရှိသလဲ၊ စိုးရိမ်ရသလဲ

ကလေးတစ်ယောက် အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ ဖြစ်ပြီဆိုကတည်းက မိဘ၊ ဆွေမျိုးအားလုံး ပူပင်သောက ဖြစ်ရပြီး၊ သိပ်ဝါလွန်းလို့ ရှိရင် ဆေးရုံတင်ကုရပါတယ်။

အခန့်မသင့်ရင် သည်းခြေလမ်းကြောင်းပိတ်ပြီး (Cholestasis)ရလို့ ဝါတာဟာ တော်တော်နဲ့ မကျဘဲ တစ်လကျော်လောက်အထိ ကြာသွားနိုင်တယ်။

တစ်ခါတလေ ပျောက်ပြီး တစ်လလောက်ကြာမှ ပြန်ဝါတတ်တယ် (relapse) ။

ရှားရှားပါးပါး တစ်ယောက်တလေဟာ သိပ်ဝါလွန်းပြီး သတိလစ် (Hepatic Coma) ရပြီး အသက်ဆုံးပါး တတ်ပါတယ်။

၉။ ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှု၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ကိုက်ညီအောင် သန့်ပြန့်တဲ့ အစားအစာကို စားပါ။

ဖြစ်နိုင်ရင်တော့ အသက် (၃ဝ)နှစ်အောက် ကလေး၊ လူငယ်တွေဟာ အသည်းရောင် အသားဝါ အေကာကွယ်ဆေး (HAVRIX) ထိုးထားသင့်ပါတယ်။

ပါမောက္ခခင်မောင်ဝင်း (အသည်း)

ဌာနမှူး/အသည်းအထူးကုဆရာဝန်ကြီး

အသည်းရောဂါအထူးကုဌာန

ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး

သိထားသင့်တဲ့အသည်းရောင်အသားဝါဘီရောဂါ (အပိုင်း-၃)

 (အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါနဲ့ လွဲနိုင်တဲ့ရောဂါတွေကို ပြောနေပါတယ်။)

မွေးရာပါသွေးအားနည်းရောဂါ (Thalassaemia)

အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါနဲ့ မကြာမကြာလွဲတတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း အဖြစ်များတဲ့ ရောဂါတစ်ခုကတော့ သာလာဆီးမီးယား (Thalassaemia) လို့ခေါ်တဲ့ မွေးရာပါသွေးအားနည်းရောဂါပါပဲ။ သာလာ(စ်) (Thalas) ဆိုတာက ပင်လယ်လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ aemia ဆိုတာက သွေး။ ဒီရောဂါ ကို မြေထဲပင်လယ်တဝိုက်မှာ စတွေ့တော့ အဲဒီတုန်းကထင်တာက ဒီရောဂါဟာ ပင်လယ်တဝိုက်မှာပဲ တွေ့ရတဲ့ သွေးအားနည်းရောဂါလို့ နာမည်ပေးခဲ့တာပါ။

ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ

မွေးရာပါမျိုးရိုးဗီဇ ဂျင်း (Gene) တွေ ပြောင်းလွဲကုန်လို့ သာလာဆီးမီးယားရောဂါ ဖြစ်တာပါ။ (Gene) တွေပြောင်းလွဲတော့ ဘာဖြစ်သလဲဆိုတော့ ရောဂါသည်တွေရဲ့ သွေးနီဥတွေထဲမှာရှိတဲ့ ပရိုတိန်းတွေပြောင်းလွဲကုန် ပြီး၊ သွေးနီဥတွေပေါက်ကွဲပျက်စီးလွယ်ပြီး၊ သွေးအားနည်းရောဂါရတာပါ။ လူကောင်းတစ်ယောက်ရဲ့ သွေးနီဥတစ် လုံးဟာ သက်တမ်းအနေနဲ့ ရက် (၁၂ဝ)ရှိပေမယ့်လို့ သာလာဆီးမီးယားရောဂါသည်တွေရဲ့သွေးနီဥတွေ ကတော့ သက်တမ်း တိုသွားပြီး စောစောစီးစီး ပျက်ကုန်တာပေါ့။

ဘယ်လောက်ဆိုးသလဲ

သာလာဆီးမီးယားရောဂါဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရောဂါ အနု၊ အရင့် ကွာပါတယ်။ ဂျင်း (Gene) ပြောင်းလွဲမှုကြောင့် သွေးနီဥတွေထဲမှာ ပရိုတိန်းပြောင်းလွဲမှု အနည်း၊ အများ ဖြစ်တာပေါ်မူတည်ပြီး ရောဂါ အကောင်း၊အဆိုး ကွာပါတယ်၊ သိပ်ဆိုးရင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဘဝမှာလည်း ကလေး ပျက်ကျသွားနိုင်တယ်။ တချို့ကျတော့ အသက် (၁ဝ)နှစ်လောက်အထိ နေရတယ်။ တချို့ကျတော့လည်း သက်တမ်းစေ့ ပုံမှန်နေရပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာတွေ

အသည်းရောင်၊ အသားဝါရောဂါနဲ့ လွဲနိုင်တယ်လို့ ပြောထားတဲ့အတိုင်း မျက်လုံးနဲ့ အသားတွေ ဝါတတ် ပါတယ်။ သွေးနီဥတွေ ပေါက်ကွဲတယ်ဆိုကတည်းက သွေးနီးဥထဲကထွက်တဲ့ ဘီလီရူဘင် (Bilirubin) လို့ ခေါ်တဲ့ အဝါဓါတ်ဟာ သွေးထဲမှာ တက်လာတော့ အသားဝါဖြစ်တာပေါ့။

ပြီးတော့ သွေးနီဥတွေ ပျက်စီးကုန်လို့ဖြစ်တဲ့ သွေးအားနည်းတာ (Anaemia) ဖြစ်မယ်။ အသားအရေ က ဝါလည်းဝါ၊ သွေးအားလျှော့တော့ ဖြူဖတ်ဖြူရော်လည်းဖြစ်မယ်။

သွေးအား လိုသလောက်မရှိဘဲ ဟေမိုကလိုဘင် (Haemoglobin) ခေါ်တဲ့သွေးအားဟာ (၁ဝ)အောက်လောက်မှာ အမြဲဖြစ်နေတော့ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတွေဟာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေမရဘဲ ကိုယ်ခန္ဓာ မဖွံ့ဖြိုးတော့ဘူးပေါ့။ ရောဂါသိပ်ဆိုးတဲ့သူတွေဆိုရင် အရပ်ပုပုလေးတွေဖြစ်နေမယ်။

နောက်ထူးခြားတာတစ်ခုကတော့ မျက်နှာပုံပန်း၊ အရိုးတွေပြောင်းလွဲကုန်တာပဲ။ သာမန် လူကောင်းတွေ မှာ လက်ရိုး၊ ခြေရိုးတွေကနေ သွေးနီဥတွေထုတ်ပေးတယ်။ သာလာဆီးမီးယားရောဂါသည်တွေမှာတော့ မျက်နှာ အရိုး၊ ခါးဆစ်ရိုးတွေကလည်း သွေးနီဥတွေ ထုတ်ပေးရတယ်။ အဲဒီမှာတင် အရိုးတွေ ပုံပြောင်းကုန်တာပေါ့၊ မျက်နှာကိုကြည့်လိုက်ရင် နှာခေါင်းပြားမယ်၊ နဖူးနည်းနည်းမောက်မယ်၊ မျက်လုံးအောက်က အရိုးဖုကြီး နှစ်ခုဟာ ပိုကြီးကြီးလာမယ်၊ ကြည့်လိုက်ရင် သိပ်သိသာတယ်၊ ခါးရိုးတွေပါဝင်ပြီး သွေးနီဥတွေ ထုတ်ရရင်တော့ ခါးဆစ် တွေမှာ ဖုတွေထပြီး အခန့်မသင့်ရင် အောက်ပိုင်းပါ သေတတ်တယ်။

သွေးနီဥတွေ တဖြည်းဖြည်းနဲ့သိပ်နည်းလာရင် အရိုးတွေတင်မကဘူး၊ အသည်းနဲ့သရက်ရွက်ကပါကူပြီး ထုတ်ပေးရပါတယ်။ အဲဒီတော့ အသည်းကော၊ သရက်ရွက်ကော ကြီးလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်ကတော့ လူပိန်းတွေ နားလည်လွယ်အောင် သာလာဆီးမီးယားရောဂါကို ဓမွေးရာပါ အသည်းကြီး၊ သရက်ရွက်ကြီး၊ သွေးအားနည်း အသားဝါရောဂါဓ လို့ အမည်ပေးထားပါတယ်။

ဘယ်လိုအခါမျိုးမှာလွဲတတ်သလဲ

သာလာဆီးမီးယားအပြင်းစားရောဂါဆိုရင်တော့ ကြည့်လိုက်တာနဲ့ကို သိသာပါတယ်။ အရပ်ပုမယ်၊ မျက်နှာပုံပန်းသဏ္ဍာန်ကလည်း သိသာတယ်။ သွေးအားတွေနည်း၊ အသားဝါနေပြီး ဗိုက်ကိုစမ်းလိုက်လို့ အသည်း၊ သရက်ရွက် ကြီးနေတယ်ဆိုရင် သွေးတောင်စစ်စရာမလိုဘူး။ သာလာဆီးမီးယားရောဂါမှန်း တန်းသိပါတယ်။ သာလာဆီးမီးယားနဲ့ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ လွဲတတ်သလဲဆိုတာ ပြောချင်ပါတယ်။ သာလာဆီမီးယားရောဂါ၊ အနုစား မျိူးမှာ လူပုံကလည်းမပြောင်း၊ သွေးအားလည်း သိပ် မနည်းဘဲ အပြင်ပန်းကြည့်ရုံနဲ့ သာလာဆီးမီးယားမှန်း လုံးဝ မသိသာလို့၊ မျက်လုံးတွေ ဝါနေတဲ့အခါမျိုးမှာ အသည်းရောင် အသားဝါနဲ့လွဲတတ်ပါတယ်။ ဒီလို လွဲတတ်တယ်ဆိုတာကို ဆရာဝန်ကသိဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်၊ မသိ ရင်တော့ ဆေးကုတာလုံးဝလွဲမှားပြီး ဒုက္ခတွေ ရောက်ပါလိမ့်မယ်။

မှတ်သားရမည့်အချက်တွေ

၁။ အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါနဲ့ သာလာဆီးမီးယား “မွေးရာပါ အသည်းကြီး၊ သရက်ရွက်ကြီး၊ သွေးအားနည်း အသားဝါရောဂါ” နဲ့လွဲတတ်ပါတယ်။

၂။ အထူးသဖြင့် အသားဝါရောဂါ ခဏ၊ ခဏ ဖြစ်တယ်ဆိုရင် ပိုပြီး ကရုစိုက်ပါ။

၃။ ဆရာဝန်တွေအနေနဲ့ မသိမဖြစ် အသည်းရောင် အသားဝါနဲ့ လွဲတတ်တဲ့ရောဂါတစ်ခုပါ။

ပါမောက္ခခင်မောင်ဝင်း (အသည်း)

ဌာနမှူး/အသည်းအထူးကုဆရာဝန်ကြီး

အသည်းရောဂါအထူးကုဌာန

ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး

သိထားသင့်တဲ့ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီ ရောဂါ (အပိုင်း ၂)

( ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က အသည်းရောင် အသားဝါ A ရောဂါရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေအကြောင်း ပြောခဲ့ပါတယ်။ ) (para)အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီနဲ့စီရောဂါကိုတော့ လူသိများကြပြီး အသည်းရောင် အသားဝါ အေရောဂါ ကိုတော့ လူသိနည်းပါသေးတယ်။ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ အေရောဂါဟာ ကလေးတွေမှာပဲ ဖြစ်လေ့ရှိပြီးတော့ များသောအားဖြင့်လည်း ခဏလေး အသားဝါပြီး သူ့ဘာသာသူ ပျောက်သွားတတ်တော့ သိပ်ပြီး ဂရုမစိုက်မိကြ ဘူးပေါ့။ (para)အသည်းရောင် အသားဝါ အေရောဂါပိုးဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဖြစ်ပါတယ်၊ အရမ်းပဲကူးစက်လွယ်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့်တော့

အစားအစာနဲ့ရေကနေ ကူးပါတယ်။ သူ့ရဲ့ထူးခြားချက်ကတော့ အသက်ငယ်တဲ့သူတွေ မှာ အဖြစ်များပြီး တစ်ခါဖြစ်ပြီးရင် နောက်ထပ်ပြန်မဖြစ်တော့ပါဘူး။ ယခုလက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေအရ အသက် (၃ဝ)အထိ အသည်းရောင်အေရောဂါ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ (၃ဝ)ကျော်သွားပြီဆိုရင်တော့ အေရောဂါမဖြစ် နိုင်တော့ဘူးလို့ ပြောရပါမယ်။ (para)အသည်းရောင် အေရောဂါပိုးဟာ ရောဂါရှိတဲ့သူရဲ့ မစင်ထဲကနေ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးကို ပျံ့ပါ တယ်၊ ရေခဲထဲမှာဆိုရင် မသေဘဲ တစ်နှစ်လောက်အထိ ခံပါတယ်။ လူ့မစင်တွေကို မြေသြဇာအဖြစ်နဲ့သုံးပြီး စိုက်ပျိုးထားတဲ့ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ ပန်းမုန်လာ၊ ကန်ဇွန်းရွက် စတဲ့အသီးအနှံ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်တွေကို စားမယ်ဆိုရင် တော့ အေရောဂါပိုး ကူးစက်ဖို့ရာ များပါတယ်။ ရောဂါဖြစ်တဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ အသားဝါပြီးနောက် (၃)ပတ်လောက် သူနဲ့နီးနီးစပ်စပ် နေတဲ့လူတွေကို ကူးနိုင်ပါတယ်။ သူကိုင်ထားတဲ့ပစ္စည်း၊ စားထားတဲ့ပန်းကန်၊ အဲဒီလို သူ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ပစ္စည်းအားလုံးဟာ အေပိုးတွေပျံ့နှံ့ပြီး ဘေးနားမှာ နေတဲ့သူအားလုံးကို ရောဂါ ကူးနိုင်တာပေါ့။ (para)ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကလေး အသည်းရောင် အသားဝါ အေရောဂါဖြစ်လို့ ကျောင်းကိုလွှတ်မယ်ဆိုရင် သူများ ကလေးတွေကိုပါ ကူးစက်နိုင်တယ်ဆိုတာ သိထားဖို့လိုပါတယ်။ များသောအားဖြင့်တော့ ကလေးငယ်လေးတွေ မူကြိုကျောင်းမှာ၊ လူငယ်လေးတွေ ရေကူးသင်တန်းမှာ အဲဒီလို လူအများရှိတဲ့နေရာကနေ ကူးလာတာပါဘဲ။ (para)ရောဂါလက္ခဏာတွေကတော့ ဖျားတာနဲ့စလေ့ရှိပါတယ်၊ ဖျားခါစမှာ ငှက်ဖျား၊ တိုက်ဖွိုက်၊ သွေးလွန်တုပ် ကွေး၊ ရောဂါမျိုးစုံဆင်ကြပြီး အသားတွေဝါလာမှ အသည်းရောင် အသားဝါမှန်း သိလေ့ရှိပါတယ်။ (paraအနားယူ၊ လုံလောက်တဲ့ရေ၊ အချိုဓါတ် သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် သူ့ဘာသာပျောက်သွားလေ့ရှိပါတယ်။ ရေတွေကို အလွန်အကျွံ (၆)ပုလင်း၊ (၇)ပုလင်း သောက်ဖို့မလိုပါ။ အချိုဓါတ်ရအောင်ဆိုပြီး ဂလူးကို့စ်တွေ (၁)ထုတ်လုံးကုန်အောင် နေ့စဉ် သောက်ဖို့လည်း မလိုပါဘူး။ အသည်းရောင် မြန်မြန်ပျောက်ဖို့အတွက် သံပုရာရည်တွေ မကြိုက်ဘဲ ဇွတ်မှိတ်မသောက်ပါနဲ့။ အာသီသရှိသလောက် ရေကိုသောက်ပြီး အရာရာကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ လုံလုံလောက်လောက် စားသုံးရင် အလိုလိုပျောက်သွားမယ့် အသည်းရောင် A ရောဂါပါ။ ပါမောက္ခခင်မောင်ဝင်း (အသည်း)

ဌာနမှူး/အသည်းအထူးကုဆရာဝန်ကြီး

အသည်းရောဂါအထူးကုဌာန ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး

အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါ အပိုင်း(၁)

 အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီရောဂါပိုး အကြောင်း၊ ကူးစက်ပုံ၊ ဖြစ်ပွားနှုန်း၊ ဘီပိုးဝင်ရင် ဘာဖြစ်မယ်၊ ဘီပိုးကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ နာတာရှည် အသည်းရောဂါတွေ၊ ဘီရောဂါပိုးကို နောက်ဆုံးပေါ်နည်းတွေနဲ့ ဘယ်လိုကုမယ်၊ ဘီပိုးကို ဘယ်လိုကာကွယ်ရမယ်ဆိုတာ ပြည်သူတွေ၊ ဆေးဝန်ထမ်းတွေ သိသင့်တဲ့ ခေတ်မီအချက်အလက်တွေကို လစဉ်အခန်းဆက် ရေးသွားပါမယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးပြဿနာ အသည်းရောင် အသားဝါဘီ ဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါပိုးဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အဖြစ်အများဆုံး အသည်းရောဂါပိုး တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ကြောင့်လည်း လူတွေမှာ အသည်းရောဂါ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးအတွက် ကျန်းမာရေး ပြဿနာကြီး တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ လူသန်းပေါင်း ၂ဝဝဝ လောက်ဟာ ဘီရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရပြီး လူသန်းပေါင်း ၃၆ဝ လောက်ကတော့ ပိုးပြန်မထွက်တော့ဘဲ နာတာရှည်ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်သူတွေအဖြစ် ကျန်ခဲ့ ပါတယ်။

နှစ်စဉ် တစ်နှစ်ကို လူ ၅.၂ သန်းလောက်ဟာ ဘီပိုး ကူးစက်ခံနေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့က ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်မှာ ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ပိုးကူးစက်ခံရတဲ့ လူတွေမှာ ရုတ်တရက် ချက်ချင်း အသက်အန္တရာယ်ထိခိုက်မှု မရှိပေမယ်လို့ ကံဆိုးစွာနဲ့ နာတာရှည်ပိုး သယ်ဆောင်သူ အဆင့်ကို ရောက်သွားရင်တော့ ဆိုးဝါးတဲ့ အသည်းရောဂါတွေ ဖြစ်လာနိုင် ပါတယ်။ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုး နာတာရှည် သယ်ဆောင်တဲ့ သူတွေဟာ အသည်းခြောက်၊ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်ရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းဟာ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးကြောင့်ပါပဲ။ ဘီပိုးနာတာရှည်ရှိတဲ့ လူတွေရဲ့ ၁၅% ကနေ ၄ဝ%လောက်ဟာ နာတာရှည် အသည်းရောင်၊ အသည်းခြောက်၊ အသည်းကင်ဆာ စတဲ့အသည်းရောဂါတွေ ဖြစ်ကုန်ပြီး တစ်နှစ်ကို လူပေါင်း ၅၂ဝဝဝ ကနေ ၁၂ဝဝဝဝဝ လောက် သေကြပါတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ကြည့်လိုက်ရင် ဘီရောဂါပိုး အဖြစ်များတဲ့အရပ်ဒေသတွေမှာ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နှုန်းဟာ လည်း များတာပါပဲ။ အာရှ၊ အာဖရိက ဒေသတွေမှာ အသည်းကင်ဆာရောဂါသည် အားလုံးရဲ့ ၆ဝ%-၈ဝ% လောက်ဟာ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နှုန်းဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ပိုမိုမြင့်မားလာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

အသည်းကင်ဆာဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နံပါတ် (၆) အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဖြစ်ပါတယ်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာသုတေသနအဖွဲ့ (International Agency for Reserch on Cancer) (IARC) က အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီ ရောဂါပိုးကို လူတွေအတွက် ကင်ဆာ ဖြစ်စေတတ်တဲ့ အရာ (Carcinogen) တစ်ခုလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အသည်းရောင် ဘီ ရောဂါပိုးရှိတဲ့ လူတွေ အရက်သောက်ရင် စီပိုး၊ ဒီပိုးနဲ့HIV ပိုး ရှိရင် အသည်းကင်ဆာ ပိုပြီး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးဟာ လူတွေအတွက် တကယ့် စီးပွားရေး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ ဘီပိုးရှိတဲ့ လူတွေဟာ နာတာရှည် ရောဂါသည်တွေဖြစ်ပြီး၊ တော်တော်လည်း သေနှုန်းများတဲ့ ရောဂါဆိုတော့ လူနာနဲ့နိုင်ငံ အတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ တော်တော်လေးကိုများစရာပါ။ ဘီပိုး စတင်ဝင်ခါစ နာတာရှည် အဆင့်မရောက်ခင်မှာကို စမ်းသပ်ရ၊ ကုရ၊ ဆေးဝယ်ရနဲ့ လူနာတွေ ပိုက်ဆံတော်တော် ကုန်နေပါပြီ။ ဘီပိုးကြောင့် အသည်းရောဂါ ပိုရင့်လာလေ၊ ဆေးကုစရိတ်က ပိုကုန်လေပါပဲ။ ဆေးကုလို့ ပိုက်ဆံကုန်တာအပြင် လူနာ၊ လူနာစောင့်တွေ အလုပ်မလုပ်နိုင်လို့ အလုပ်ပျက် အကိုင်ပျက် လုပ်ငန်းခွင် ပျက်ကွက်လို့ လုပ်အားဆုံးရှုံးမှုတွေပါ ထည့်တွက်ရမယ်ဆိုရင်တော့ ဘီပိုးကြောင့် ငွေကြေးနစ်နာမှုတွေဟာ တော်တော်များပါတယ်။ အဲဒီလို ဘီပိုးကြောင့် တိုင်းပြည်တွေမှာ စီးပွားရေး ဘယ်လောက်နစ်နာတယ်၊ ငွေကြေး ဘယ်လောက်ဆုံးရှုံးတယ်ဆိုတာ ဘီပိုး အဖြစ်များတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာ တွက်မထားကြပါဘူး။

အမေရိကန်နိုင်ငံမှာတော့ ဘီပိုးကြောင့် စီးပွားရေးနစ်နာမှုတွေကို တွက်ကြည့်တဲ့အခါ ဘီပိုးရှိပြီး အသည်းမပျက်သေးတဲ့ လူတစ်ယောက်အတွက် ကုန်ကျစရိတ်ဟာ တစ်နှစ်ကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ (၄ဝဝဝ) လောက် ကျပါတယ်။ ဒီထက် အသည်းရောဂါ ပိုဆိုးလာရင်တော့ လူတစ်ယောက် တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာ (၂ဝဝဝဝ)လောက် ကုန်ကျပါတယ်။ အသည်း အစားထိုးရပြီ ဆိုရင်တော့ ဒေါ်လာ (၉ဝဝဝဝ) လောက် ကုန်ကျမယ်လို့ မှန်းရပါတယ်။ ဂျာမနီနိုင်ငံမှာတော့ အသည်းရောင် ဘီရောဂါပိုးကြောင့် နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာ သန်း(၈ဝဝ)လောက် ကုန်ကျခံ ရတယ်လို့ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ဘီပိုး ကာကွယ်ရေး၊ ပညာပေးနဲ့ ကုသရေးအတွက် လုပ်တဲ့စရိတ် တွေပါ။ တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံမှာတော့ ၁၉၉၇ခုနှစ်မှာ ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုအရ သိရတာ ကတော့ အသည်းရောင်ဘီပိုးကြောင့် နိုင်ငံအနေနဲ့ တစ်နှစ်လုံးအတွက် ဒေါ်လာသန်း (၁ဝဝဝ) လောက် ကုန်ကျမှုရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တစ်နှစ်လုံး သုံးတဲ့ ကျန်းမာရေးဘတ်ဂျက်ရဲ့ ၃.၂% လောက် ရှိပါတယ်။ ဒီလို ဘီရောဂါပိုးဖြစ်နှုန်း အရမ်းနည်းတဲ့နိုင်ငံတွေမှာတောင် ဘီပိုးအတွက် တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ နစ်နာနေတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံလို ဘီပိုးအဖြစ်သိပ်များတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံမျိုးမှာတော့ ဘီပိုးကြောင့် ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး ထိခိုက်မှုတွေဟာ သိပ်ကိုများ မှာပါ။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးဟာ နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကို အတော်လေး ထိခိုက်စေတဲ့၊ အရေးကြီးတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာ တစ်ခုလို့ သိထားရမှာပါ။

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာ ဘီပိုးဖြစ်ပွားနှုန်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဘီပိုး၊ နာတာရှည်သယ်ဆောင်ထားတဲ့ လူသန်းပေါင်း (၃၆ဝ)လောက် ရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ အဲဒီ နာတာရှည် ဘီပိုးရှိတဲ့လူတွေဟာ ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားမှာ တစ်နေရာနဲ့တစ်နေရာ ဖြစ်နှုန်း မတူပါဘူး။ ဖြစ်နှုန်းအနည်းအများ ပေါ်မူတည်ပြီး အရပ်ဒေသ တွေကို (၃)မျိုးခွဲထားပါတယ်။ ဘီပိုး နာတာရှည်ရောဂါသည် ဖြစ်နှုန်း ၂% အောက်ဆိုရင် ဖြစ်နှုန်းနည်းတယ်။ ၂% ကနေ ၈% အထိရှိရင် ဖြစ်နှုန်း အလယ်အလတ်ပေါ့။ ၈% ကျော်ရင် ဖြစ်နှုန်းများတယ်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အာရှ၊ ဆာဟာရ၊ အာဖရိကနဲ့ ပစိဖိတ် ဒေသတွေမှာ တော့ ဖြစ်နှုန်းက သိပ်များပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုး နာတာရှည် သယ်ဆောင်ထားတဲ့ သူတွေရဲ့ ၇၅%ဟာ အာရှ ပစိဖိတ်မှာဘဲ ရှိပါတယ်။ အာရှတိုက်မှာ ရှိတဲ့ နိုင်ငံတော်တော်များများဟာတော့ နာတာရှည် ဘီပိုး ဖြစ်နှုန်း ၈%ကျော် ရှိကြပါတယ်။ ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် ဖြစ်နှုန်းများရသလဲဆိုတော့ ဘီပိုးဟာ ပိုးရှိတဲ့ မိခင်ကနေ မွေးလာတဲ့ ကလေး ကို ကူးစက်တဲ့နည်းနဲ့ အဓိက ပြန့်ပွားလို့ပါပဲ။ အဲဒီလို မွေးကင်းစ ကလေးလေးကို ဘီပိုးကူး လိုက်တော့ ကလေးလည်း အသက် တစ်နှစ်လောက်လည်း ဖြစ်တာ ကလေး ၉ဝ%ဟာ ဘီပိုးနာတာရှည် သယ်ဆောင်တဲ့ သူတွေ ဖြစ်ကုန်ရော။ တစ်ခါ အဲဒီပိုး ရှိတဲ့ ကလေးတွေက သူတို့ ပတ်ဝန်းကျင် နီးစပ်ရာလူတွေကို ထပ်ပြန့်တာနဲ့လည်း ဘီပိုးကူးစက်တဲ့ သံသရာကြီး လည်ပတ်ပြီး ဘီပိုး ဖြစ်နှုန်းတွေဟာ အာရှတိုက်မှာ များနေတာပေါ့။ အဲဒီလို မွေးမွေးခြင်း ဘီပိုးဝင်လိုက်ရင် နောက် (၁ဝ)နှစ်ကျော်ကြာတာနဲ့ အသည်းခြောက်၊ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင် တော့တာပါပဲ။ ဒီလို မိခင်ကနေ ကလေးတွေကို ကူးစက်မှုဖြစ်နေတာကို ကာကွယ်ဖို့ကတော့ မွေးပြီးပြီးခြင်း ကလေးအားလုံးကို အသည်းရောင် ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရမှာပါ။ ဒီလို ကလေးသူငယ်တွေကို ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ စီမံချက်ကို မြန်မာနိုင်ငံမှာ စနေပါပြီ။ နောက်နောင်မှာတော့ ဒီလိုအသည်းရောင်ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့လုပ်ငန်းကို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားပြီး ဘီရောဂါ ကမ္ဘာပေါ်က ပျောက်ကင်းသွားတဲ့အထိ တိုက်ဖျက်သွား ရမှာပါ။ ပါမောက္ခ ခင်မောင်ဝင်း (အသည်း)

သစ်တိုသီး၏ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

သစ်တိုသီးကို ခရမ်းချဉ်သီး ဟင်းထဲ ထည့်ချက်စားလေ့ ရှိကြသလို ကိတ်မုန့်လို သရေစာ မုန့်တွေ မှာလည်း ထည့်သွင်းပြုလုပ်လေ့ ရှိပါတယ်။ သစ်တိုသီးမှာ အောက်ပါ အာဟာရ တန်ဖိုးတွေ ပါဝင်နေပါတယ်။ သစ်တိုပင်ရဲ့ အမြစ်၊ အရွက်နဲ့ အခေါက်တွေမှာလည်း အောက်ပါ ဆေးဖက်ဝင်တဲ့ အာနိသင်တွေ ရှိတယ်လို့ trifter.com မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

 

- ယားယံမှုကို သက်သာစေခြင်း သစ်တိုရွက်ကို ကြိတ်ခြေပြီး ယား ယံနေတဲ့ အရေပြားပေါ်မှာ အုံပေးထား ရင် အယားသက်သာစေပါတယ်။

- ဝမ်းလျှော သက်သာစေခြင်း သစ်တိုမြစ်ကို ဝမ်းလျှောတဲ့ ဝေဒ နာအတွက် အစွမ်းထက် အိမ်သုံးဆေးအ နေနဲ့ သုံးကြပါတယ်။

- အဖျားကျစေခြင်း လတ်ဆတ်တဲ့ သစ်တိုရွက်ကို အပူရှိန်တက်နေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း ပေါ်မှာ ကပ်ပေးရင် ချွေးထွက်စေပါ တယ်။ သစ်ရွက်ပြုတ်ရည်နဲ့ ရေချိုးလေ့ ရှိကြပါတယ်။

- ဗိုက်အောင့်သက်သာစေခြင်း သစ်တိုပင်အမြစ်ကို ဗိုက်အောင့် သက်သာစေတယ်ဆိုပြီး ဆေးဖော်ကာ အသုံးပြုတတ်ကြပါတယ်။ကြယ်စင်