အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီရောဂါပိုး အကြောင်း၊ ကူးစက်ပုံ၊ ဖြစ်ပွားနှုန်း၊ ဘီပိုးဝင်ရင် ဘာဖြစ်မယ်၊ ဘီပိုးကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ နာတာရှည် အသည်းရောဂါတွေ၊ ဘီရောဂါပိုးကို နောက်ဆုံးပေါ်နည်းတွေနဲ့ ဘယ်လိုကုမယ်၊ ဘီပိုးကို ဘယ်လိုကာကွယ်ရမယ်ဆိုတာ ပြည်သူတွေ၊ ဆေးဝန်ထမ်းတွေ သိသင့်တဲ့ ခေတ်မီအချက်အလက်တွေကို လစဉ်အခန်းဆက် ရေးသွားပါမယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးပြဿနာ အသည်းရောင် အသားဝါဘီ ဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါပိုးဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အဖြစ်အများဆုံး အသည်းရောဂါပိုး တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ကြောင့်လည်း လူတွေမှာ အသည်းရောဂါ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးအတွက် ကျန်းမာရေး ပြဿနာကြီး တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ လူသန်းပေါင်း ၂ဝဝဝ လောက်ဟာ ဘီရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရပြီး လူသန်းပေါင်း ၃၆ဝ လောက်ကတော့ ပိုးပြန်မထွက်တော့ဘဲ နာတာရှည်ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်သူတွေအဖြစ် ကျန်ခဲ့ ပါတယ်။
နှစ်စဉ် တစ်နှစ်ကို လူ ၅.၂ သန်းလောက်ဟာ ဘီပိုး ကူးစက်ခံနေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့က ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်မှာ ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ပိုးကူးစက်ခံရတဲ့ လူတွေမှာ ရုတ်တရက် ချက်ချင်း အသက်အန္တရာယ်ထိခိုက်မှု မရှိပေမယ်လို့ ကံဆိုးစွာနဲ့ နာတာရှည်ပိုး သယ်ဆောင်သူ အဆင့်ကို ရောက်သွားရင်တော့ ဆိုးဝါးတဲ့ အသည်းရောဂါတွေ ဖြစ်လာနိုင် ပါတယ်။ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုး နာတာရှည် သယ်ဆောင်တဲ့ သူတွေဟာ အသည်းခြောက်၊ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်ရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းဟာ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးကြောင့်ပါပဲ။ ဘီပိုးနာတာရှည်ရှိတဲ့ လူတွေရဲ့ ၁၅% ကနေ ၄ဝ%လောက်ဟာ နာတာရှည် အသည်းရောင်၊ အသည်းခြောက်၊ အသည်းကင်ဆာ စတဲ့အသည်းရောဂါတွေ ဖြစ်ကုန်ပြီး တစ်နှစ်ကို လူပေါင်း ၅၂ဝဝဝ ကနေ ၁၂ဝဝဝဝဝ လောက် သေကြပါတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ကြည့်လိုက်ရင် ဘီရောဂါပိုး အဖြစ်များတဲ့အရပ်ဒေသတွေမှာ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နှုန်းဟာ လည်း များတာပါပဲ။ အာရှ၊ အာဖရိက ဒေသတွေမှာ အသည်းကင်ဆာရောဂါသည် အားလုံးရဲ့ ၆ဝ%-၈ဝ% လောက်ဟာ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နှုန်းဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ပိုမိုမြင့်မားလာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။
အသည်းကင်ဆာဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နံပါတ် (၆) အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဖြစ်ပါတယ်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာသုတေသနအဖွဲ့ (International Agency for Reserch on Cancer) (IARC) က အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီ ရောဂါပိုးကို လူတွေအတွက် ကင်ဆာ ဖြစ်စေတတ်တဲ့ အရာ (Carcinogen) တစ်ခုလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အသည်းရောင် ဘီ ရောဂါပိုးရှိတဲ့ လူတွေ အရက်သောက်ရင် စီပိုး၊ ဒီပိုးနဲ့HIV ပိုး ရှိရင် အသည်းကင်ဆာ ပိုပြီး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးဟာ လူတွေအတွက် တကယ့် စီးပွားရေး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ ဘီပိုးရှိတဲ့ လူတွေဟာ နာတာရှည် ရောဂါသည်တွေဖြစ်ပြီး၊ တော်တော်လည်း သေနှုန်းများတဲ့ ရောဂါဆိုတော့ လူနာနဲ့နိုင်ငံ အတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ တော်တော်လေးကိုများစရာပါ။ ဘီပိုး စတင်ဝင်ခါစ နာတာရှည် အဆင့်မရောက်ခင်မှာကို စမ်းသပ်ရ၊ ကုရ၊ ဆေးဝယ်ရနဲ့ လူနာတွေ ပိုက်ဆံတော်တော် ကုန်နေပါပြီ။ ဘီပိုးကြောင့် အသည်းရောဂါ ပိုရင့်လာလေ၊ ဆေးကုစရိတ်က ပိုကုန်လေပါပဲ။ ဆေးကုလို့ ပိုက်ဆံကုန်တာအပြင် လူနာ၊ လူနာစောင့်တွေ အလုပ်မလုပ်နိုင်လို့ အလုပ်ပျက် အကိုင်ပျက် လုပ်ငန်းခွင် ပျက်ကွက်လို့ လုပ်အားဆုံးရှုံးမှုတွေပါ ထည့်တွက်ရမယ်ဆိုရင်တော့ ဘီပိုးကြောင့် ငွေကြေးနစ်နာမှုတွေဟာ တော်တော်များပါတယ်။ အဲဒီလို ဘီပိုးကြောင့် တိုင်းပြည်တွေမှာ စီးပွားရေး ဘယ်လောက်နစ်နာတယ်၊ ငွေကြေး ဘယ်လောက်ဆုံးရှုံးတယ်ဆိုတာ ဘီပိုး အဖြစ်များတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာ တွက်မထားကြပါဘူး။
အမေရိကန်နိုင်ငံမှာတော့ ဘီပိုးကြောင့် စီးပွားရေးနစ်နာမှုတွေကို တွက်ကြည့်တဲ့အခါ ဘီပိုးရှိပြီး အသည်းမပျက်သေးတဲ့ လူတစ်ယောက်အတွက် ကုန်ကျစရိတ်ဟာ တစ်နှစ်ကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ (၄ဝဝဝ) လောက် ကျပါတယ်။ ဒီထက် အသည်းရောဂါ ပိုဆိုးလာရင်တော့ လူတစ်ယောက် တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာ (၂ဝဝဝဝ)လောက် ကုန်ကျပါတယ်။ အသည်း အစားထိုးရပြီ ဆိုရင်တော့ ဒေါ်လာ (၉ဝဝဝဝ) လောက် ကုန်ကျမယ်လို့ မှန်းရပါတယ်။ ဂျာမနီနိုင်ငံမှာတော့ အသည်းရောင် ဘီရောဂါပိုးကြောင့် နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာ သန်း(၈ဝဝ)လောက် ကုန်ကျခံ ရတယ်လို့ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ဘီပိုး ကာကွယ်ရေး၊ ပညာပေးနဲ့ ကုသရေးအတွက် လုပ်တဲ့စရိတ် တွေပါ။ တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံမှာတော့ ၁၉၉၇ခုနှစ်မှာ ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုအရ သိရတာ ကတော့ အသည်းရောင်ဘီပိုးကြောင့် နိုင်ငံအနေနဲ့ တစ်နှစ်လုံးအတွက် ဒေါ်လာသန်း (၁ဝဝဝ) လောက် ကုန်ကျမှုရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တစ်နှစ်လုံး သုံးတဲ့ ကျန်းမာရေးဘတ်ဂျက်ရဲ့ ၃.၂% လောက် ရှိပါတယ်။ ဒီလို ဘီရောဂါပိုးဖြစ်နှုန်း အရမ်းနည်းတဲ့နိုင်ငံတွေမှာတောင် ဘီပိုးအတွက် တစ်နှစ်ကို ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ နစ်နာနေတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံလို ဘီပိုးအဖြစ်သိပ်များတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံမျိုးမှာတော့ ဘီပိုးကြောင့် ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး ထိခိုက်မှုတွေဟာ သိပ်ကိုများ မှာပါ။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးဟာ နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကို အတော်လေး ထိခိုက်စေတဲ့၊ အရေးကြီးတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာ တစ်ခုလို့ သိထားရမှာပါ။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာ ဘီပိုးဖြစ်ပွားနှုန်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဘီပိုး၊ နာတာရှည်သယ်ဆောင်ထားတဲ့ လူသန်းပေါင်း (၃၆ဝ)လောက် ရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ အဲဒီ နာတာရှည် ဘီပိုးရှိတဲ့လူတွေဟာ ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားမှာ တစ်နေရာနဲ့တစ်နေရာ ဖြစ်နှုန်း မတူပါဘူး။ ဖြစ်နှုန်းအနည်းအများ ပေါ်မူတည်ပြီး အရပ်ဒေသ တွေကို (၃)မျိုးခွဲထားပါတယ်။ ဘီပိုး နာတာရှည်ရောဂါသည် ဖြစ်နှုန်း ၂% အောက်ဆိုရင် ဖြစ်နှုန်းနည်းတယ်။ ၂% ကနေ ၈% အထိရှိရင် ဖြစ်နှုန်း အလယ်အလတ်ပေါ့။ ၈% ကျော်ရင် ဖြစ်နှုန်းများတယ်လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ အာရှ၊ ဆာဟာရ၊ အာဖရိကနဲ့ ပစိဖိတ် ဒေသတွေမှာ တော့ ဖြစ်နှုန်းက သိပ်များပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုး နာတာရှည် သယ်ဆောင်ထားတဲ့ သူတွေရဲ့ ၇၅%ဟာ အာရှ ပစိဖိတ်မှာဘဲ ရှိပါတယ်။ အာရှတိုက်မှာ ရှိတဲ့ နိုင်ငံတော်တော်များများဟာတော့ နာတာရှည် ဘီပိုး ဖြစ်နှုန်း ၈%ကျော် ရှိကြပါတယ်။ ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် ဖြစ်နှုန်းများရသလဲဆိုတော့ ဘီပိုးဟာ ပိုးရှိတဲ့ မိခင်ကနေ မွေးလာတဲ့ ကလေး ကို ကူးစက်တဲ့နည်းနဲ့ အဓိက ပြန့်ပွားလို့ပါပဲ။ အဲဒီလို မွေးကင်းစ ကလေးလေးကို ဘီပိုးကူး လိုက်တော့ ကလေးလည်း အသက် တစ်နှစ်လောက်လည်း ဖြစ်တာ ကလေး ၉ဝ%ဟာ ဘီပိုးနာတာရှည် သယ်ဆောင်တဲ့ သူတွေ ဖြစ်ကုန်ရော။ တစ်ခါ အဲဒီပိုး ရှိတဲ့ ကလေးတွေက သူတို့ ပတ်ဝန်းကျင် နီးစပ်ရာလူတွေကို ထပ်ပြန့်တာနဲ့လည်း ဘီပိုးကူးစက်တဲ့ သံသရာကြီး လည်ပတ်ပြီး ဘီပိုး ဖြစ်နှုန်းတွေဟာ အာရှတိုက်မှာ များနေတာပေါ့။ အဲဒီလို မွေးမွေးခြင်း ဘီပိုးဝင်လိုက်ရင် နောက် (၁ဝ)နှစ်ကျော်ကြာတာနဲ့ အသည်းခြောက်၊ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင် တော့တာပါပဲ။ ဒီလို မိခင်ကနေ ကလေးတွေကို ကူးစက်မှုဖြစ်နေတာကို ကာကွယ်ဖို့ကတော့ မွေးပြီးပြီးခြင်း ကလေးအားလုံးကို အသည်းရောင် ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးရမှာပါ။ ဒီလို ကလေးသူငယ်တွေကို ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးတဲ့ စီမံချက်ကို မြန်မာနိုင်ငံမှာ စနေပါပြီ။ နောက်နောင်မှာတော့ ဒီလိုအသည်းရောင်ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေးထိုးတဲ့လုပ်ငန်းကို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားပြီး ဘီရောဂါ ကမ္ဘာပေါ်က ပျောက်ကင်းသွားတဲ့အထိ တိုက်ဖျက်သွား ရမှာပါ။ ပါမောက္ခ ခင်မောင်ဝင်း (အသည်း)
No comments:
Post a Comment