သိထားသင့်တဲ့အသည်းရောင်အသားဝါဘီရောဂါ (အပိုင်း-၃)

 (အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါနဲ့ လွဲနိုင်တဲ့ရောဂါတွေကို ပြောနေပါတယ်။)

မွေးရာပါသွေးအားနည်းရောဂါ (Thalassaemia)

အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါနဲ့ မကြာမကြာလွဲတတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း အဖြစ်များတဲ့ ရောဂါတစ်ခုကတော့ သာလာဆီးမီးယား (Thalassaemia) လို့ခေါ်တဲ့ မွေးရာပါသွေးအားနည်းရောဂါပါပဲ။ သာလာ(စ်) (Thalas) ဆိုတာက ပင်လယ်လို့ အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ aemia ဆိုတာက သွေး။ ဒီရောဂါ ကို မြေထဲပင်လယ်တဝိုက်မှာ စတွေ့တော့ အဲဒီတုန်းကထင်တာက ဒီရောဂါဟာ ပင်လယ်တဝိုက်မှာပဲ တွေ့ရတဲ့ သွေးအားနည်းရောဂါလို့ နာမည်ပေးခဲ့တာပါ။

ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲ

မွေးရာပါမျိုးရိုးဗီဇ ဂျင်း (Gene) တွေ ပြောင်းလွဲကုန်လို့ သာလာဆီးမီးယားရောဂါ ဖြစ်တာပါ။ (Gene) တွေပြောင်းလွဲတော့ ဘာဖြစ်သလဲဆိုတော့ ရောဂါသည်တွေရဲ့ သွေးနီဥတွေထဲမှာရှိတဲ့ ပရိုတိန်းတွေပြောင်းလွဲကုန် ပြီး၊ သွေးနီဥတွေပေါက်ကွဲပျက်စီးလွယ်ပြီး၊ သွေးအားနည်းရောဂါရတာပါ။ လူကောင်းတစ်ယောက်ရဲ့ သွေးနီဥတစ် လုံးဟာ သက်တမ်းအနေနဲ့ ရက် (၁၂ဝ)ရှိပေမယ့်လို့ သာလာဆီးမီးယားရောဂါသည်တွေရဲ့သွေးနီဥတွေ ကတော့ သက်တမ်း တိုသွားပြီး စောစောစီးစီး ပျက်ကုန်တာပေါ့။

ဘယ်လောက်ဆိုးသလဲ

သာလာဆီးမီးယားရောဂါဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရောဂါ အနု၊ အရင့် ကွာပါတယ်။ ဂျင်း (Gene) ပြောင်းလွဲမှုကြောင့် သွေးနီဥတွေထဲမှာ ပရိုတိန်းပြောင်းလွဲမှု အနည်း၊ အများ ဖြစ်တာပေါ်မူတည်ပြီး ရောဂါ အကောင်း၊အဆိုး ကွာပါတယ်၊ သိပ်ဆိုးရင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဘဝမှာလည်း ကလေး ပျက်ကျသွားနိုင်တယ်။ တချို့ကျတော့ အသက် (၁ဝ)နှစ်လောက်အထိ နေရတယ်။ တချို့ကျတော့လည်း သက်တမ်းစေ့ ပုံမှန်နေရပါတယ်။

ရောဂါလက္ခဏာတွေ

အသည်းရောင်၊ အသားဝါရောဂါနဲ့ လွဲနိုင်တယ်လို့ ပြောထားတဲ့အတိုင်း မျက်လုံးနဲ့ အသားတွေ ဝါတတ် ပါတယ်။ သွေးနီဥတွေ ပေါက်ကွဲတယ်ဆိုကတည်းက သွေးနီးဥထဲကထွက်တဲ့ ဘီလီရူဘင် (Bilirubin) လို့ ခေါ်တဲ့ အဝါဓါတ်ဟာ သွေးထဲမှာ တက်လာတော့ အသားဝါဖြစ်တာပေါ့။

ပြီးတော့ သွေးနီဥတွေ ပျက်စီးကုန်လို့ဖြစ်တဲ့ သွေးအားနည်းတာ (Anaemia) ဖြစ်မယ်။ အသားအရေ က ဝါလည်းဝါ၊ သွေးအားလျှော့တော့ ဖြူဖတ်ဖြူရော်လည်းဖြစ်မယ်။

သွေးအား လိုသလောက်မရှိဘဲ ဟေမိုကလိုဘင် (Haemoglobin) ခေါ်တဲ့သွေးအားဟာ (၁ဝ)အောက်လောက်မှာ အမြဲဖြစ်နေတော့ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတွေဟာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေမရဘဲ ကိုယ်ခန္ဓာ မဖွံ့ဖြိုးတော့ဘူးပေါ့။ ရောဂါသိပ်ဆိုးတဲ့သူတွေဆိုရင် အရပ်ပုပုလေးတွေဖြစ်နေမယ်။

နောက်ထူးခြားတာတစ်ခုကတော့ မျက်နှာပုံပန်း၊ အရိုးတွေပြောင်းလွဲကုန်တာပဲ။ သာမန် လူကောင်းတွေ မှာ လက်ရိုး၊ ခြေရိုးတွေကနေ သွေးနီဥတွေထုတ်ပေးတယ်။ သာလာဆီးမီးယားရောဂါသည်တွေမှာတော့ မျက်နှာ အရိုး၊ ခါးဆစ်ရိုးတွေကလည်း သွေးနီဥတွေ ထုတ်ပေးရတယ်။ အဲဒီမှာတင် အရိုးတွေ ပုံပြောင်းကုန်တာပေါ့၊ မျက်နှာကိုကြည့်လိုက်ရင် နှာခေါင်းပြားမယ်၊ နဖူးနည်းနည်းမောက်မယ်၊ မျက်လုံးအောက်က အရိုးဖုကြီး နှစ်ခုဟာ ပိုကြီးကြီးလာမယ်၊ ကြည့်လိုက်ရင် သိပ်သိသာတယ်၊ ခါးရိုးတွေပါဝင်ပြီး သွေးနီဥတွေ ထုတ်ရရင်တော့ ခါးဆစ် တွေမှာ ဖုတွေထပြီး အခန့်မသင့်ရင် အောက်ပိုင်းပါ သေတတ်တယ်။

သွေးနီဥတွေ တဖြည်းဖြည်းနဲ့သိပ်နည်းလာရင် အရိုးတွေတင်မကဘူး၊ အသည်းနဲ့သရက်ရွက်ကပါကူပြီး ထုတ်ပေးရပါတယ်။ အဲဒီတော့ အသည်းကော၊ သရက်ရွက်ကော ကြီးလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်ကတော့ လူပိန်းတွေ နားလည်လွယ်အောင် သာလာဆီးမီးယားရောဂါကို ဓမွေးရာပါ အသည်းကြီး၊ သရက်ရွက်ကြီး၊ သွေးအားနည်း အသားဝါရောဂါဓ လို့ အမည်ပေးထားပါတယ်။

ဘယ်လိုအခါမျိုးမှာလွဲတတ်သလဲ

သာလာဆီးမီးယားအပြင်းစားရောဂါဆိုရင်တော့ ကြည့်လိုက်တာနဲ့ကို သိသာပါတယ်။ အရပ်ပုမယ်၊ မျက်နှာပုံပန်းသဏ္ဍာန်ကလည်း သိသာတယ်။ သွေးအားတွေနည်း၊ အသားဝါနေပြီး ဗိုက်ကိုစမ်းလိုက်လို့ အသည်း၊ သရက်ရွက် ကြီးနေတယ်ဆိုရင် သွေးတောင်စစ်စရာမလိုဘူး။ သာလာဆီးမီးယားရောဂါမှန်း တန်းသိပါတယ်။ သာလာဆီးမီးယားနဲ့ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ လွဲတတ်သလဲဆိုတာ ပြောချင်ပါတယ်။ သာလာဆီမီးယားရောဂါ၊ အနုစား မျိူးမှာ လူပုံကလည်းမပြောင်း၊ သွေးအားလည်း သိပ် မနည်းဘဲ အပြင်ပန်းကြည့်ရုံနဲ့ သာလာဆီးမီးယားမှန်း လုံးဝ မသိသာလို့၊ မျက်လုံးတွေ ဝါနေတဲ့အခါမျိုးမှာ အသည်းရောင် အသားဝါနဲ့လွဲတတ်ပါတယ်။ ဒီလို လွဲတတ်တယ်ဆိုတာကို ဆရာဝန်ကသိဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်၊ မသိ ရင်တော့ ဆေးကုတာလုံးဝလွဲမှားပြီး ဒုက္ခတွေ ရောက်ပါလိမ့်မယ်။

မှတ်သားရမည့်အချက်တွေ

၁။ အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါနဲ့ သာလာဆီးမီးယား “မွေးရာပါ အသည်းကြီး၊ သရက်ရွက်ကြီး၊ သွေးအားနည်း အသားဝါရောဂါ” နဲ့လွဲတတ်ပါတယ်။

၂။ အထူးသဖြင့် အသားဝါရောဂါ ခဏ၊ ခဏ ဖြစ်တယ်ဆိုရင် ပိုပြီး ကရုစိုက်ပါ။

၃။ ဆရာဝန်တွေအနေနဲ့ မသိမဖြစ် အသည်းရောင် အသားဝါနဲ့ လွဲတတ်တဲ့ရောဂါတစ်ခုပါ။

ပါမောက္ခခင်မောင်ဝင်း (အသည်း)

ဌာနမှူး/အသည်းအထူးကုဆရာဝန်ကြီး

အသည်းရောဂါအထူးကုဌာန

ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး