ကလေးသေနှုန်းကျဆင်းရေးနှင့် တိုင်းရင်းဆေးပညာ

မိခင် သေနှုန်း၊ မွေးကင်းစကလေးသေနှုန်း၊ တစ်နှစ်အောက် ကလေးသေနှုန်း၊ ငါးနှစ်အောက် ကလေးသေနှုန်းများသည် နိုင်ငံတော် အတွက် အရေးကြီးပြီးအခြေခံကျသောစီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အတွက် နိုင်ငံတော်မှ တိကျသောစီမံကိန်းများချမှတ်၍ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင် မှုကြောင့် မိခင်နှင့်ကလေးကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင် သိသာထင် ရှားသောတိုးတက်မှုများရရှိခဲ့သည်။

“မြန်မာနိုင်ငံကလေးများကျန်းမာဖွံ့ဖြိုးရေးမူဝါဒ” (မူကြမ်း) တစ်ရပ်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲအကောင် ထည်ဖော်နိုင် ခဲ့သဖြင့် မွေးကင်းစကလေးအပါအဝင် ကလေးကျန်းမာဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများပိုမိုပီပြင် ခဲ့ပါသည်။ နိုင်ငံတော် အနေဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကလေးသေနှုန်းကို ၃ပုံ ၂ပုံ လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် ရည်မှန်းချက် ထား၍ ဆောင်ရွက် အကောင်အထည် ဖော်လျှက် ရှိပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင် ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးဖြင့် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးကိုစောင့်ရှောက်၍ တိုင်းပြည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်မှာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ တိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကလေးသူငယ်များအား ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု တို့သည် ရှေးဘုရင်များလက်ထက်တွင်လည်းကောင်း၊ ခေတ် အဆက်ဆက်တွင် လည်းကောင်းရှိခဲ့ကြောင်းသက်သေအထောက်အထားများစွာတွေ့ရှိရပါသည်။ ဆရာခဲ၊ ဆရာညို၊ ဒေါ်အေး၊ ဦးစံတင့်၊ ဦးလှဘော်၊ ဦးအောင်ကြီး၊ ဒေါ်ခင်တိုးဝေစသည့် သူငယ်နာရောဂါ ကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင် ကျော်ဇောသောဆရာပေါင်းများစွာလည်းခေတ်အဆက် ဆက်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့ပါသည်။ အချိန် ကာလပြောင်းလဲလာသည်နှင့် အမျှ မြန်မာ့ တိုင်းရင်းဆေးပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု သည်လည်းပြောင်းလဲတိုးတက် လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်ကိုစတင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီးကလေးရောဂါ ပညာဌာနဖွင့်လှစ်ထားရှိကာကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးကိုစောင့်ရှောက် ကုသနိုင်စွမ်းသောတိုင်းရင်းဆေးဆရာများကိုမွေးထုတ်လျက်ရှိပါသည်။ ဤစာတမ်းကိုရေးသားခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတော်မှ ရည်မှန်းချက် ထားသော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကလေးသေဆုံးမှု နှုန်းကို ၃ ပုံ ၂ ပုံလျှော့ချနိုင်ရေးအကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှုတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေနှင့် မိမိတို့ တက်စွမ်းသမျှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပြီး နိုင်ငံတော်မှ တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအပေါ်တွင် မျှော်လင့်ချက် ထားသော “အမျိုးသားကျန်းမာရေးမူဝါဒနှင့် အညီ” အမျိုးသားကျန်းမာရေးစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သော ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးစီမံချက်များတွင် မိမိတို့ တက်ကျွမ်းသောတိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းများပါဝင်ဆောင်ရွက် နိုင်ရန် ဟူသောရည်ရွယ်ချက်ကိုအထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဟုမျှော်လင့်ပါသည်။

ရည်ရွယ်ချက်

ယေဘူယျရည်ရွယ်ချက် - မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးကင်းစကလေးသေနှုန်းလျော့ချရာ၌ တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်ဝိသေသရည်ရွယ်ချက်

၁။ကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများကိုသိရှိနိုင်စေရန်

၂။မွေးကင်းစ ကလေးသေနှုန်းများစေသောရောဂါများကိုကာကွယ်နည်း၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်နည်းတို့ကိုသိရှိကျင့်သုံးနိုင်ရန်

၃။မွေးကင်းစ ကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများတွင် ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ပေးသင့်သောအခြေအနေများကိုသိရှိကျင့်သုံးနိုင်ရန်

၄။ကလေးသေနှုန်းလျော့ချရာတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေဖြင့် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ကျန်းမာရေးမျှော်မှန်းချက်ကိုအထောက်အကူ ပြုစေရန်

-မွေးစကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများ

-လမစေ့ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးခြင်း

-ရေမွမ်းခြင်း

-မွေးစကလေးပိုးဝင်ခြင်း

လမပြည့် ပေါင်မပြည့် ကလေး

လမစေ့

-၃၇ ပတ်အောက် (၉လအောက်) (LBW)

ပေါင်မပြည့်

-၂၅၀၀ ဂရမ်အောက် (LBW)

-၁၅၀၀ ဂရမ်အောက် (ELBW)

-လမပြည့်ခြင်းနှင့် ပေါင်မပြည့်ခြင်းမှာဆက်စပ်

-မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကောင်းမွန်စွာစားသောက်ပြီးကျန်းမာအောင် နေထိုင်ပါကလမစေ့ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးဖွားရန် အခွင့်အလမ်းလွန်စွာနည်းပါးသည်။

လမစေ့ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးနိုင်သောအခြေအနေ၊ ဖြစ်ကြောင်းများ

-မိခင်အသက် ၂၀ အောက်ဖြစ်ခြင်း

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် ၃ နှစ်မခြားဘဲကလေးနီးခြင်း

-ကလေးများခြင်း

-ယခင်လမစေ့၊ ပေါင်မပြည့် ကလေးမွေးဖူးခြင်း

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာအလုပ်လုပ်ရခြင်း

-နာရီများစွာအနားမရဘဲအလုပ်လုပ်ခြင်း

-ဆင်းရဲခြင်း

-မိခင်ပိန်ပြီးကိုယ်အလေးချိန်နည်းကာအဟာရချို့တဲ့ခြင်း

-မိခင်တွင် အခြားကျန်းမာရေး ပြဿနာများရှိခြင်း (ဥပမာ-သွေးတိုး)

-အမြွှာကိုယ်ဝန်

-ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

-မူမမှန်သောမွေးပိုင်းနှင့် ဦးတိုက်ခြင်း

လက္ခဏာများ

-မွေးကင်းစကလေးသည် (၂၅၀၀) ဂရမ်အောက် အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း

-၃၇ ပတ် မပြည့်မီမွေးခြင်း

-ကြွက်သားများလျော့တွဲအားနည်းခြင်း

-အရေပြားအောက် အဆီပြင် အနည်းငယ်သာရှိခြင်း

-အရေပြားနီရဲနေခြင်း

-တခါတရံအမွှေးနုများတစ်ကိုယ်လုံးဖုံးလွှမ်းနေခြင်း

ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

-ခြောက်သွေ့စွာထားခြင်း

-နွေးထွေးစွာထားခြင်း

-မိခင်နှင့် ကလေးအသားချင်းထိကပ်ထားခြင်း

ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့သင့်သည့် အခြေအနေ

-ကလေးအသက်ရှု ခက်ခဲခြင်း

-ရောဂါပိုးဝင်သောလက္ခဏာများကိုတွေ့ရခြင်း၊ အသားဝါပြင်းထန်ခြင်း

-ကိုယ်အလေးချိန် (၁၅၀၀) ဂရမ်အောက် နည်းပါးခြင်း

မွေးကင်းစကလေးရေမွမ်းခြင်း

-ကလေးသည် မွေးပြီးစက္ကန့် (၃၀)အတွင်းအသက်ရှုနိုင်ခြင်းမရှိ

-မွေးမွေးပြီးချင်းကလေးငယ်မှာလုံလောက်သောအသက်ရှုခြင်းကိုစတင်နိုင်ခြင်းမရှိလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းမရှိလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ အသက်ရှု မွန်းခြင်းဖြစ်၊ အသက်ရှုကြပ်မွမ်းခြင်းအောက်ဆီဂျင် အလုံအလောက် မရခြင်း

ကလေးရေမွမ်းခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သောအခြေအနေ၊ ဖြစ်ကြောင်းများ

-ရုတ်တရက် ဝမ်းနာပြီးမွေးခြင်း

-ဝမ်းကြာရှည်စွာနာခြင်း

-အချင်းမဖွံ့ဖြိုးခြင်း

-ကိုယ်ဝန် အဆိပ်တက်ခြင်း

-ရက်လွန်ခြင်း

-သန္ဓေသားညှက်ခြင်း

-လမစေ့မွေးခြင်း၊ အမြွှာပူးမွေးခြင်း

-မိခင်သွေးအားနည်းခြင်း၊ မမွေးမီသွေးသွန်ခြင်း

-မိခင်တွင်ဆီးချိုရောဂါရှိခြင်း၊ ရေမြွှာစောစီးစွာပေါက်ခြင်း

-ရေမြွှာများခြင်း၊ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း

-မိခင်ဖခင်တွင် ပန်းနာရင်ကြပ်ရှိခြင်း

-ငယ်ချေးများကိုအဆုပ်အတွင်ဝင်ရောက်အောင် ရှုသွင်းမိခြင်း

-ခက်ခဲစွာမွေးဖွားရခြင်း

-ကိရိယာအကူအညီဖြင့် မွေးဖွားရခြင်း

-ချက်ကြိုးတွင် ပြဿနာရှိခြင်း

လက္ခဏာများ

-မွေးကင်းစကလေး နှလုံးခုန်သံ ၁၀၀ အောက်နှင့် ၁၈၀ အထက်ဖြစ်နေခြင်း

-ရေမြွှာတွင် ငယ်ချေးရောပါ၍ အရောင်စိမ်းခြင်း

-စက္ကန့် ၃၀ အတွင်းအသက်မရှုနိုင်ခြင်း

-မွေးကင်းစကလေး နှလုံးခုန်သံမူမမှန်ခြင်း၊ မြန်ခြင်း၊ နှေးခြင်း

-ကလေးမှာ ပြာခြင်း

ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

-အသက် ရှုနိုင်ရန် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးခြင်း (အသက်ရှု လမ်းကြောင်းရှင်းပေးခြင်း၊ လေဝင် လေထွက် ကောင်းစေရန် ပြု လုပ်ပေးခြင်း)

-ရေမြွှာရည်နှင့် ငယ်ချေးများကိုပါစပ် နှာခေါင်းမှ ကိရိယာဖြင့် စုပ် ထုတ်ပေးခြင်း

-ကလေးအသက်ရှု ခက်ခဲမှု ပြင်းထန်ပါကဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်း

ပြင်းထန်ပါကဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းဆေးရုံသို့

-အသက်ရှုသွင်းလျှင် အသံကြားနေရခြင်း

-၁ မိနစ်လျှင် ၃၀ ကြိမ်အောက်နည်း၍ အသက်ရှုခြင်း

-အသက်ရှုစဉ် နံရိုးကြွက်သားချိုင့်ဝင်ခြင်း/ ရင်ညွန့်ချိုင့်ခြင်း

-အသက်ရှုထုတ်သောအခါ ညည်းသံကြားရခြင်း

-တိမ်ပြီးစည်းချက်မမှန်သောအသက်ရှုခြင်း

-လုံလောက်သောအသက်ရှုခြင်းကိုဆက်ပြီးမထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း

-၁ မိနစ်လျှင် အကြိမ် ၆၀ ထက်အသက်ရှုခြင်း

-ကလေးလျှာနှင့် နှုတ်ခမ်းပြာခြင်း

-တစ်ကိုယ်လုံး ဖြူဖျော့ပြာနှမ်းခြင်း

မွေးစကလေးပိုးဝင်ခြင်း

-မမွေးဖွားမီမွေးဖွားစဉ်နှင့် မွေးဖွားပြီးအချိန်မရွေးဖြစ်နိုင်

-မွေးစကလေးပိုးဝင်ခြင်းသည် လွန်စွာကျယ်ပြန့်

-မျက်စိ၊ ချက်တိုင်၊ အရေပြား၊ ပါးစပ်နှင့် အစာလမ်းကြောင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်း၊ အဆုတ်နှင့် အသက်ရှု လမ်းကြောင်းများတွင် ပိုးဝင်တက်ပါသည်။

ဖြစ်နိုင်သောအခြေအနေနှင့် ဖြစ်ကြောင်းတရားများ

-မိခင်မွေးလမ်းကြောင်းမသန့်ရှင်းခြင်း

-မိခင်တွင် ကူးစက်ရောဂါပိုးရှိနေခြင်း

-ချက်ကြိုးကိုင်တွယ်ရာတွင် မသန့်ရှင်းခြင်း

-မိခင်နို့သီးနှင့် နို့ဗူးတိုက်ရာတွင် မသန့်ရှင်းခြင်း

-ကလေးအနှီးအဝတ် မသန့်ရှင်းခြင်း

-မိခင် ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတို့မှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း (အကြောင်းတရားအခြေအနေများစွာ)

ရောဂါလက္ခဏာနှင့် ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့သင့်သောအခြေအနေများ

-မျက်ဝတ်မှာ ပြည်အဖြစ်တည်လာခြင်း

-အဖျားကြီးခြင်း

-ပြင်းထန်သောဝမ်းလျှောဝမ်းပျက်ဖြစ်ခြင်း

-အသက်ရှုလျှင် နံရိုးချိုင့်ခြင်း၊ ရင်ညွန့်ချိုင့်ခြင်း

-ချက်တိုင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် နီရဲတင်းမာခြင်း

-မေးခိုင်ခြင်း

-ကလေးနို့တင်းရောင်ခြင်း

-ပြင်းထန်သောအရေပြားပိုးဝင်ခြင်း၊ အနာဖြစ်ခြင်း

-မွေးကင်းစကလေးပိုးဝင်ခြင်း၊ လမစေ့ ပေါင်မပြည့်မွေးခြင်း

-မွေးဖွားစဉ်ရေမွမ်းခြင်းများမှာမိခင်၏ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတုအပေါ်တွင် များစွာတည်မှီသည်။

-မိခင်ဖြစ်သူသည် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်စဉ်ကာလတွင် ကံစိတ် ဥတုအာဟာရမှန်သမျှကိုမှန်ကန်စွာကျင့်သုံးမည်ဆိုပါကသန္ဓေသားတွင်လည်းဓါတ်ကြီး (၅)ပါးညီညွတ်မျှတကာကျန်းမာသန်စွမ်းသောကလေးများမွေးဖွားပြီးကလေးသေနှုန်းကျဆင်းစေမည် ဖြစ်ပါသည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်းရှောင်ကျဉ်ရန်

-ပြင်းထန်သောကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများ

-အားကစားလုပ်ခြင်းများ

-အရက်သေစာသောက်စားခြင်း

-အအိပ်ပျက်ခံခြင်း

-အပျော်အပါးများခြင်း

-ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

-ဆယ်ကျော်သက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် လိုက်နာရန်

-ငါးပါးသီလဆောက်တည်ခြင်း

-သန္ဓေသားအားမေတ္တာပို့ခြင်း

-သရဏဂုံဆောက်တည်ခြင်း

-ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုလုပ်ခြင်း

-သတ္တဝါများအားမေတ္တာပို့ခြင်း

-တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းခြင်း

-မီးဖွားရန် အခန်းကိုလည်းစနစ်တကျ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း ပြင်ဆင်ထားရှိခြင်း

-မိသားစုစီမံကိန်းထားရှိရန်

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကျန်းမာရေးဌာနများတွင် ပြသ၍ စောင့်ရှောက်မှုကိုခံယူပါ

-ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်နှင့် မီးဖွားစဉ် တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် အသုံးအဆောင် သန့်ရှင်းရေးကိုဆောင်ရွက်ပါ။

နိဂုံး

ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ် သည် မျိုးဆက်သစ် ကလေးငယ် များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပေရာတိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေနှင့် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက် ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။မွေးကင်းစကလေးသေနှုန်းများသောရောဂါများကိုတိုင်းရင်းဆေးပညာဖြင့် ကာကွယ်ခြင်းများ၊ ကျန်းမာရေးပညာပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ပြီးထိုရောဂါများကိုတွေ့ရှိပါက ပြုစုကုသပေးခြင်း၊ ဆေးရုံသို့ ညွှန်းပို့ သင့်သောအခြေအနေများတွင် အချိန်မှီလွှဲပြောင်းပေးခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ မွေးစကလေးသေနှုန်းလျော့ ချရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင်များအနေဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။

ကျေးဇူးတင်လွှာ

CTME အစီအစဉ် ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် စီစဉ်ပေးသောတိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်ကြီး နှင့်တကွ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်များ၊ တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ် MEU ဥက္ကဠနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းဆေးဆရာအသင်းခွဲ (မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး) ဥက္ကဠနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၊ အဖက်ဖက်မှ ကူညီအားပေးသူများနှင့် CTME အားပံ့ပိုးကူညီပေးသောဒေါ်ခင်အုန်းမြင့် ပဉ္စရူပဆေးတိုက်တို့အားအထူးကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်းပြောကြားအပ်ပါသည်။ ဒေါ်ဝင်းယုအောင်(နည်းပြ)၊ ဦးသန်းအုန်း(ကထိက/ဌာနမှူး၊ ကလေးရောဂါ ပညာဌာန၊ တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်)