သိထားသင့်တဲ့အသည်းရောဂါတွေ (အပိုင်း-၅)

အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ

(အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါနဲ့လွဲနိုင်တဲ့ရောဂါတွေကို ပြောနေပါတယ်။)

ကျွန်တော့်ရဲ့လူနာ (၇)တန်းကျောင်းသူလေးဟာ မျက်လုံးက ဝါထိန်နေပါတယ်။ လူကတော့ လုံးဝအကောင်း ဒေါင်ဒေါင်မြည်ပဲ၊ ပြေးလွှားခုန်ပေါက်ဆော့နေတာ၊ သိပ်မဆော့ဖို့ မိဘတွေက တားရတယ်။ ဒီကလေးလေးကို သူ(၃)တန်းလောက်ကတည်းက ကျွန်တော် ကြည့်ပေးနေတာပါ၊ အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ မဟုတ်ပါဘူး။ မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါပါ။ ဒီကလေးလေး ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ပြဿနာကတော့ ကျောင်းဖွင့်လို့ အတန်းတစ်တန်းတက်လိုက်တိုင်း အတန်းပိုင်ဆရာမက အသားဝါရောဂါဆိုပြီး ကျောင်းမတက်ဖို့၊ နေကောင်းပြီး

အသားဝါပျောက်မှ ကျောင်းကိုလာဖို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီလိုဖြစ်တိုင်း သူ့အမေ ကျွန်တော့်ဆီပြေးလာတယ်။ "ဆရာလုပ်ပါဦး၊ သမီးလေး ကျောင်းဖွင့်လို့ အတန်းသစ် တက်ပြန်ပြီ၊ အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ထောက်ခံပေးပါ" လို့ လာပြောလေ့ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်က သက်ဆိုင်ရာသို့ "ဤကလေးသည် မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါရှိနေသူတစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ မျက်လုံးများ ဝါနေသော်လည်း အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ လုံးဝမဟုတ်ပါ၊ ကူးစက်မှုလည်း မရှိပါ၊ လက်ရှိအခြေအနေအရ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည့်စုံပြီး ဆေးကုသမှုခံယူရန်မလိုဘဲ ကျောင်းတက်နိုင်ပါသည်" ဆိုပြီး ထောက်ခံစာထုတ်ပေးလိုက်မှ ကလေးလေးကျောင်းတက်လို့ ရပါတယ်။

ဒီလို အသည်းရောင်အသားဝါမဟုတ်ဘဲ မျက်လုံးတွေ၊ ဆီးတွေဝါထိန်ပြီး လူကကောင်းနေတဲ့ ရောဂါလည်း ရှိပါသေးတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း မကြာမကြာတွေ့ရပါတယ်။ မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါ တွေပေါ့။ ဒီလိုမွေးရာပါအသားဝါရောဂါတွေထဲမှာ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်တွေက သွေးနီဥတွေပေါက်ကွဲပြီး ဖြစ်တတ် တဲ့ သာလာဆီးမီးယားရောဂါ (Thallasaemia) ရောဂါတွေအကြောင်းကို ရေးခဲ့ပါတယ်။ အခု ကျွန်တော် ပြောပြမယ့် ရောဂါစုကတော့ သွေးနီဥတွေပေါက်ကွဲတာမဟုတ်ဘဲ ဖြစ်တဲ့ အသားဝါရောဂါတွေအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မွေးရာပါအသားဝါရောဂါများ(Familial non-haemolytic hyperbilirubinaemias)

ဒီရောဂါစုဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာရှင်လူနာတွေမှာ ကိုယ်ခန္ဓာထဲမှာ ပုံမှန်ထွက်နေတဲ့ အဝါဓါတ် (Bilirubin)တွေကို စွန့်မထုတ်နိုင်တဲ့ မွေးရာပါချွတ်ယွင်းချက်ရှိလို့ ဖြစ်တာပဲ။ အဝါဓါတ်တွေကို အသည်း ထဲကနေတဆင့် အပြင်ကို မထုတ်ပြစ်နိုင်တော့ အဝါဓါတ်တွေ သွေးထဲမှာ လျှံတက်လာပြီး အသားဝါ ဖြစ်တာပေါ့။ အသားနဲ့ မျက်လုံးတွေ ဝါပေမယ့် အသည်းကတော့ လုံးဝကောင်းတယ်၊ အသည်းမရောင်ဘူး။ ဒါကြောင့် အသည်းရောင်အသားဝါ မဟုတ်ဘူး၊ မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါလို့ပဲ ခေါ်ရပါမယ်။ အသည်းထဲ မှာ အဝါဓါတ်ကို ချေဖျက်စွန့်ပစ်တဲ့နေရာတစ်နေရာရာမှာ မွေးရာပါ ချို့ယွင်းနေတာပါ။ အဲဒီတော့ အဝါဓါတ် ချေဖျက်တဲ့နေရာ ဘယ်နားမှာ ဘယ်လောက်အထိ ချို့ယွင်းတယ်ဆိုတာပေါ်မူတည်ပြီး ရောဂါ အကောင်း၊ အဆိုး ကွာပါတယ်။ ငယ်ငယ်လေးနဲ့ သေသွားနိုင်တဲ့အဆင့်တွေရှိသလို အသက်ကြီးတဲ့အထိ ဘာမှမဖြစ်ဘဲ သက်တမ်းစေ့နေရတဲ့ ရောဂါသည်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို မွေးရာပါ အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ ရှိတဲ့အထဲက အတွေ့ အများဆုံးရောဂါတစ်ခုကိုပဲ ပြောပြပါမယ်။

ဂေး(လ်)ဘတ်ရောဂါစု (Gilbert Syndrome)

အဲဒီလို မွေးရာပါအသားဝါရောဂါတွေ အဆင့်အမျိုးမျိုး ရှိနေတဲ့အထဲမှာ အများဆုံးတွေ့ရတဲ့ရောဂါ ကတော့ (၁၈၅၈)မှာမွေးပြီး (၁၉၂၇)ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်သွားတဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့က သမားတော်ကြီး အော်ဂတ်စတင်ဂေး(လ်)ဘတ (Augustin Gilbert) စပြီးတွေ့တဲ့ အမျိုးအစားပါ။ စတွေ့တဲ့လူနာမည်ပေါ် ယူပြီးတော့ ဂေး(လ်)ဘတ်ရောဂါစု (Gilbert's Syndrome) လို့ နာမည်ပေးထားပါတယ်။ မွေးရာပါ မျိုးရိုးလိုက်တဲ့ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာလို့ဖြစ်တာလဲ

ဒီရောဂါစုရဲ့ ဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းကတော့ အသည်းထဲမှာ ဘီလီရူဘင် အဝါဓါတ်ကို အရည်ပျော်ပြီး စွန့်ထွက်သွားအောင် မလုပ်နိုင်တာပါ။ (deferiency in hepatic bilirubin glucuroinsation)

ရောဂါလက္ခဏာတွေ

၁။ အသားတွေ၊ မျက်လုံးတွေ ဝါနေပါတယ်။

၂။ သွေးထဲမှာ ဘီလီရူဘင် အဝါဓါတ် တက်နေပါမယ်၊ ဒါပေမယ့်လို့ ဘာရောဂါဝေဒနာမှ မခံစားရပါဘူး။

၃။ စမ်းသပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အသည်းလည်း မကြီး၊ သရက်ရွက်လည်း မကြီးပါဘူး။

၄။ အသည်းရောဂါလက္ခဏာတွေ မတွေ့ရပါဘူး။

ဘယ်လိုခံစားရမှာလဲ

ဒီရောဂါရှိတဲ့လူတွေမှာ အသားဟာ ဝါလိုက်၊ လျော့လိုက်နဲ့ပါ၊ ဒါပေမယ့် ဝါတာကလွဲလို့ လူနာမှာ ဘာမှမခံစားရဘဲ ပုံမှန်သွားလာလှုပ်ရှားလို့ ရပါတယ်။

ဘယ်လိုကုမှာလဲ

ဘာမှကုစရာမလိုပါဘူး။ အမြဲတန်း ဝါနေတဲ့ရောဂါပါ။ လူနာနဲ့ သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေကို သဘောပေါက်အောင် ရှင်းပြထားရပါမယ်။

မှတ်သားရမယ့် အချက်တွေ

၁။ အသားနဲ့ မျက်လုံးတွေဝါတိုင်း အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ မဟုတ်ပါဘူး။

၂။ မွေးရာပါ ဘီလီရူဘင်ကို စွန့်မထုတ်နိုင်တဲ့ အသားဝါရောဂါတွေ ရှိပါတယ်။

၃။ အဲဒီလိုရောဂါတွေထဲမှာ ဂေး(လ်)ဘတ်ရောဂါ (Gilbert Syndrome) စုတွေက အတွေ့အများဆုံး မွေးရာပါ အသားဝါရောဂါပါ။

၄။ အသည်းရောဂါလက္ခဏာ လုံးဝမရှိပါ၊ ဘာမှလည်း မခံစားရပါ။

၅။ ကုစရာမလိုပါ။

 

ပါမောက္ခခင်မောင်ဝင်း(အသည်း)